Büyüme Ağrısı Nedir? Çocuklarda Gece Bacak Ağrısı Ne Zaman Tehlikeli?
Büyüme ağrısı çocuklarda gece bacaklarda görülen zararsız bir ağrıdır. Belirtileri nelerdir, evde ne yapılır, hangi bulgular doktora gitmeyi gerektirir? Ortopedist anlatıyor.
Kısa cevap: Büyüme ağrısı, genellikle 3-12 yaş arasındaki çocuklarda akşam ve gece saatlerinde iki bacakta görülen, sabaha doğru geçen ve ciddi bir hastalığa işaret etmeyen bir ağrıdır. Ağrı tek bacakta ise, gündüz de sürüyorsa, topallama, şişlik, kızarıklık ya da ateş eşlik ediyorsa bu büyüme ağrısı olarak kabul edilmez ve çocuğun bir uzman tarafından muayene edilmesi gerekir.
Op. Dr. Ahmet Şadi Kılınç, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, Bahçeşehir / İstanbul
Muayenede ebeveynlerden en sık duyduğum cümlelerden biri şudur: “Çocuğum geceleri bacağım ağrıyor diye uyanıyor, ama gündüz koşup oynuyor.” Bu tablo çoğu zaman “büyüme ağrısı” olarak bilinen durumdur. Bu yazıda büyüme ağrısının ne olduğunu, nasıl ayırt edildiğini, evde neler yapılabileceğini ve hangi belirtilerde mutlaka doktora gitmek gerektiğini anlatıyorum.
Konuyu kısa bir videoda da anlattım:
Büyüme ağrısı nedir?
Büyüme ağrısı, çocukluk çağında en sık görülen kas-iskelet ağrılarından biridir. Çocukların yaklaşık yüzde 10-25’inde görüldüğü bildirilir. Adı “büyüme” olsa da ağrının kemiğin uzamasından kaynaklandığı kanıtlanmış değildir. Bugün en çok kabul gören görüş, gün içinde yoğun koşup zıplayan çocuğun bacak kaslarının ve kemiklerinin yorulmasıyla ilişkili olduğudur. Bu nedenle ağrı genellikle yoğun hareketli bir günün akşamında ortaya çıkar.
Önemli nokta şudur: Büyüme ağrısı bir “dışlama tanısı”dır. Yani önce ciddi bir nedenin olmadığından emin olunur, sonra bu adı alır. Bu da muayenenin neden değerli olduğunu gösterir.
Büyüme ağrısı nasıl anlaşılır?
- Yaş: Çoğunlukla 3-12 yaş arası
- Yer: İki bacakta, genellikle uyluk önü, baldır ya da dizin arkası. Eklemin kendisi değil, kas bölgesi ağrır.
- Zaman: Akşam ve gece. Çocuk uykudan ağrıyla uyanabilir.
- Sabah: Ağrı sabaha geçer, çocuk gündüz normal oynar ve topallamaz.
- Muayene: Şişlik, kızarıklık, ısı artışı yoktur. Eklem hareketleri serbesttir.
- Rahatlama: Masaj, sıcak uygulama ya da hafif ağrı kesici ile rahatlar.
Evde ne yapılabilir?
- Ağrılı bölgeye nazik masaj yapın.
- Ilık duş ya da sıcak kese uygulayın.
- Çocuğunuzun kaslarına hafif germe hareketleri yaptırın.
- Gerekirse çocuk doktorunuzun önerdiği dozda ağrı kesici verin. İlacı kendi kararınızla sürekli kullanmayın.
- Gündüz fiziksel aktiviteyi kısıtlamayın. Hareket, kas ve kemik gelişimi için gereklidir.
Çocuğun yanında kalıp onu sakinleştirmek de işe yarar, çünkü büyüme ağrısı kaygıyla birlikte artabilir.
Hangi durumlarda doktora gidilmelidir?
Aşağıdakilerden biri varsa bu tablo büyüme ağrısı olarak değerlendirilmemeli, çocuk mutlaka bir hekime gösterilmelidir:
- Ağrı hep aynı bacakta ve aynı noktada
- Ağrı sabah da sürüyor ya da gündüz çocuğun hareketini kısıtlıyor
- Topallama veya bacağa basmama
- Eklemde şişlik, kızarıklık, sıcaklık
- Ateş, halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı
- Ağrının her gün artması ya da haftalarca geçmemesi
- Ağrının yanında bacakta güçsüzlük, yürüme bozukluğu ya da sırt ağrısı
- Yakın zamanda bir düşme ya da darbe hikâyesi
Bu bulgular enfeksiyon, eklem iltihabı, kemik kırığı, kalça hastalıkları ya da nadir de olsa tümör gibi başka durumları düşündürebilir. Erken muayene bu nedenle önemlidir.
Doktor muayenede neye bakar?
Muayenede çocuğun öyküsü dinlenir, eklem hareketleri, yürüyüşü ve bacaklardaki eşitlik değerlendirilir. Çoğu çocukta tipik büyüme ağrısı varsa ek tetkike gerek kalmaz. Şüpheli bir bulgu varsa kan tahlili, röntgen ya da ultrason gibi incelemeler istenir.
Büyüme ağrısı ne kadar sürer?
Büyüme ağrısı kalıcı bir sorun bırakmaz ve çocuk büyüdükçe, genellikle ergenlik öncesinde kendiliğinden geçer. Dönem dönem tekrarlaması normaldir. Önemli olan, ağrının tipik özelliklerini taşıyıp taşımadığını doğru ayırt etmektir.
Özetle
Gece uyandıran, iki bacakta, sabaha geçen ve gündüz çocuğun hareketini bozmayan ağrı çoğunlukla büyüme ağrısıdır ve zararsızdır. Ağrı tek taraflıysa, gündüz de sürüyorsa, topallama, şişlik ya da ateşle birlikteyse beklemeden bir ortopedi uzmanına başvurun. Çocuk ortopedisi hizmetlerimiz hakkında Çocuk Ortopedisi sayfasından bilgi alabilir, randevu oluşturabilirsiniz. Çocuklarda sırt sağlığı için ağır okul çantası yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.
Sık sorulan sorular
Büyüme ağrısı nedir?
Çocuklarda genellikle 3-12 yaş arasında, akşam ve gece iki bacakta görülen, sabaha geçen ve ciddi bir hastalıktan kaynaklanmayan ağrıdır.
Büyüme ağrısı neden olur?
Kesin neden bilinmiyor. Gün içinde yoğun hareket eden çocuğun bacak kaslarının yorulmasıyla ilişkili olduğu düşünülür. Kemiğin uzaması ağrının doğrudan nedeni olarak kanıtlanmamıştır.
Büyüme ağrısı gece mi olur?
Evet. Tipik olarak akşam ve gece başlar, çocuk uykudan uyanabilir. Sabah çocuk normal şekilde oynar ve topallamaz.
Büyüme ağrısı geçer mi?
Evet. Kalıcı bir sorun bırakmaz ve çocuk büyüdükçe kendiliğinden geçer.
Çocuğumun bacak ağrısı için ne zaman doktora gitmeliyim?
Ağrı tek bacakta ve hep aynı yerdeyse, sabah da sürüyorsa, topallama, şişlik, kızarıklık ya da ateş varsa beklemeden bir uzmana başvurun.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.