Bebekler Kaç Kemikle Doğar? 300 Kemik Yetişkinde Neden 206’ya İner?

Kısa cevap: Bebekler yaklaşık 270-300 kemik ya da kemikleşmemiş kıkırdak parçasıyla doğar, yetişkinlerde ise 206 kemik bulunur. Kaybolan kemik yoktur: büyüme sırasında birçok küçük kemik ve kıkırdak parçası birbiriyle kaynaşır. Bu süreç kafatası, omurgadaki kuyruk sokumu ve kalça kemikleri gibi bölgelerde belirgindir ve ergenlik sonrasına, bazı bölgelerde 20’li yaşlara kadar sürer.

Op. Dr. Ahmet Şadi Kılınç, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, Bahçeşehir / İstanbul

“Bebeğin kemikleri daha çok mu?” sorusu hem ebeveynlerin hem de öğrencilerin ilgisini çeken bir konu. Kısa cevap evet: bebekler yetişkinlerden daha fazla kemik parçasıyla doğar. Bu yazıda neden böyle olduğunu, kemiklerin nasıl kaynaştığını ve bebek iskeletinin neden esnek olduğunu anlatıyorum.

Konuyu kısa bir videoda da anlattım:

Bebekler neden daha fazla kemikle doğar?

Doğum anında iskeletin büyük kısmı henüz kemik değil, kıkırdak dokudur. Kıkırdak esnektir; bu hem anne karnındaki dar alanda büyümeye hem de doğum kanalından geçişe yardımcı olur. Bebek büyüdükçe kıkırdak parçaları kemikleşir ve bu merkezlerden kemik oluşur (kemikleşme). Bazı kemikler başlangıçta birden fazla parçadan oluşur. Bu parçalar ilerleyen yıllarda tek bir kemik olarak birleşir.

Bu nedenle sayı kaynaklara göre 270 ile 300 arasında değişir; hangi parçanın “kemik” sayıldığına göre farklılık gösterir. Yetişkinde ise kabul gören sayı 206’dır.

Kemikler nerelerde kaynaşır?

Omurga (sakrum): Alt bölgedeki 5 ayrı omurga, yetişkinde tek bir kemik olan sakrumu oluşturur. Kuyruk sokumu da birkaç küçük parçanın birleşmesiyle oluşur.
Kalça kemiği: Kalça kemiğini oluşturan üç ayrı kemik (ilium, iskium, pubis) çocuklukta kıkırdakla ayrıdır, ergenliğe doğru kaynaşır.
Uzun kemiklerin uçları: Kol ve bacak kemiklerinin uçlarındaki kemikleşme merkezleri (epifiz) büyüme plağı kapandığında gövdeyle birleşir. Bu genellikle kızlarda 14-16, erkeklerde 16-18 yaş civarında tamamlanır.
Kafatası: Doğumda kafatası birbirine tam kaynamamış plaklardan oluşur.

Bebek kafatasındaki “bıngıldak” neden önemlidir?

Bebeğin başında hissedilen yumuşak boşluklara bıngıldak (fontanel) denir. Kafatası plakları arasındaki bu aralıklar iki işe yarar:

Doğum sırasında kafatasının hafifçe şekil değiştirerek geçişi kolaylaştırması
Beyin ilk yıllarda hızla büyürken kafatasının birlikte genişleyebilmesi

Ön bıngıldak çoğu bebekte yaklaşık 12-18 ay arasında kapanır, arka bıngıldak ise genellikle ilk 2-3 ayda kapanır. Bıngıldak çok çökük, çok şişkin ya da beklenenden çok uzun süre açık kalıyorsa çocuk doktoruna danışılmalıdır.

İskelet hayat boyu değişen canlı bir dokudur

Kemik, sadece bir “iskele” değil, sürekli yenilenen canlı bir dokudur. Kemik hücreleri eski dokuyu yıkar ve yenisini yapar. Bu yenilenme sayesinde çocukta büyüme, yetişkinde kırık iyileşmesi mümkün olur. Zirve kemik kütlesine yaklaşık 25-30 yaşlarında ulaşılır, sonrasında yavaş bir azalma başlar. Çocukluk ve ergenlikte kemik sağlığına yatırım yapmak, ileri yaşlarda kemik erimesi riskini azaltır.

Çocukta kemik gelişimi için neler önemli?

Yeterli ve dengeli beslenme (kalsiyum, protein)
Güneş ışığı ve gerekirse hekim önerisiyle D vitamini
Koşma, zıplama gibi ağırlık taşıyan düzenli fiziksel aktivite
Yeterli uyku
Düzenli büyüme takibi

Ne zaman uzmana başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda çocuğunuzun ortopedi ya da çocuk sağlığı uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir:

Bebeğin kalçası veya bacak katları arasında asimetri, kalça çıkığı şüphesi
Bacaklarda belirgin içe veya dışa eğrilik, ya da tek taraflı kısalık
Yürümeye başlamada belirgin gecikme ya da topallama
Sırt eğriliği, omuz ya da kalça seviyesinde eşitsizlik
Sık kırık veya kemik ağrıları

Çocuklarda kemik ve eklem sağlığına dair daha fazla bilgi için Çocuk Ortopedisi sayfamıza göz atabilirsiniz. Kemik sağlığının diğer yapı taşları için kalsiyum ve kemik sağlığı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.

Sık sorulan sorular

Bebekler kaç kemikle doğar?

Yaklaşık 270-300 kemik ya da kemikleşmemiş kıkırdak parçasıyla doğarlar. Sayı, hangi parçaların kemik olarak sayıldığına göre kaynaklarda değişir.

Yetişkinde kaç kemik vardır?

206 kemik.

Bebeğin kemikleri nereye gider?

Hiçbir kemik kaybolmaz. Büyüme sırasında birçok küçük kemik ve kıkırdak parçası kaynaşarak daha az sayıda büyük kemik oluşturur.

Bebeklerin kafatası neden yumuşaktır?

Kafatası plakları doğumda tam kaynamamıştır. Bu esneklik doğum kanalından geçişi kolaylaştırır ve beynin ilk yıllarda rahat büyümesine izin verir.

Bıngıldak ne zaman kapanır?

Arka bıngıldak genellikle ilk 2-3 ayda, ön bıngıldak ise yaklaşık 12-18 ay arasında kapanır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.