Kırık Ameliyatından Sonra Plak ve Vidalar Çıkarılmalı mı? Kimlerde, Ne Zaman?

Kısa cevap: Kırık ameliyatında takılan plak, vida ve çiviler çoğu hastada ömür boyu yerinde kalabilir; kırık kaynadıktan sonra çıkarılmaları rutin olarak gerekmez. Çıkarma kararı genellikle şu durumlarda gündeme gelir: implant ağrı ya da tahriş yapıyorsa, cilt altında belirgin şekilde hissediliyorsa, enfeksiyon varsa, implant gevşemiş ya da kırılmışsa, hasta büyüme çağındaki bir çocuksa veya bazı aktif sporcularda. Çıkarma da bir ameliyattır ve kendi riskleri vardır; bu yüzden karar her hasta için ayrı ayrı verilir.

Op. Dr. Ahmet Şadi Kılınç, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, Bahçeşehir / İstanbul

Kırık ameliyatı geçiren hastalarımın kontrollerde en sık sorduğu sorulardan biri şudur: “Hocam, bu plaklar ve vidalar ne zaman çıkacak?” Birçok kişi implantların mutlaka çıkarılması gerektiğini düşünüyor. Oysa durum çoğu zaman böyle değil. Bu yazıda plak ve vidaların hangi durumlarda çıkarıldığını, ne zaman çıkarıldığını ve çıkarmanın nelere dikkat edilerek yapılması gerektiğini anlatıyorum.

Konuyu kısa bir videoda da anlattım:

Plak ve vidalar neden takılır?

Bazı kırıklar alçı ya da atelle yerinde tutulamaz. Kırık uçları kaymışsa, eklemin içine uzanıyorsa ya da kemik birçok parçaya ayrılmışsa, kemiği doğru konumda sabitlemek için plak, vida, kemik içi çivi ya da fiksatör kullanılır. Bu implantlar kırık kaynayana kadar kemiğe destek olur. Kırık kaynadıktan sonra yük artık büyük oranda kemiğin kendisi tarafından taşınır.

Günümüzde kullanılan implantlar titanyum ya da tıbbi paslanmaz çelikten yapılır. Vücutla uyumludur ve uzun yıllar vücutta kalabilecek şekilde tasarlanmıştır.

Plak ve vidalar ne zaman çıkarılır?

İmplantı çıkarmayı düşündüğümüz başlıca durumlar şunlardır:

• Ağrı ya da tahriş: Özellikle kemiğin cilde yakın olduğu bölgelerde (ayak bileği, diz önü, el bileği, köprücük kemiği) implant cilt altında hissedilebilir, ayakkabı ya da çanta askısı sürtündüğünde rahatsızlık verebilir.
• Enfeksiyon: Kırık kaynadıktan sonra implant çevresinde enfeksiyon varsa, tedavinin bir parçası olarak implant çıkarılabilir.
• Gevşeme ya da kırılma: Vida gevşemişse ya da plak kırılmışsa, çoğu zaman yeniden değerlendirme gerekir.
• Büyüme çağındaki çocuklar: Bazı durumlarda, özellikle büyüme bölgesine yakın implantlar ya da büyüyen kemiğin içinde kalması istenmeyen implantlar çocuklarda çıkarılabilir. Karar implantın tipine ve yerine göre verilir.
• Bazı özel vidalar: Örneğin ayak bileğinde bağ yaralanmalarında kullanılan bazı vidalar, belirli bir süre sonra çıkarılabilir.
• Hastanın tercihi: Bazı genç ve aktif hastalar, riskleri ve faydaları konuştuktan sonra implantın çıkarılmasını tercih edebilir.

Şikâyeti olmayan, kırığı sorunsuz kaynamış bir erişkinde implantı yalnızca “içimde metal kalmasın” diye çıkarmak çoğu zaman gerekli değildir.

Ne kadar süre sonra çıkarılır?

İmplant ancak kırık tamamen kaynadıktan sonra çıkarılabilir. Erken çıkarılırsa kemik yeniden kırılabilir. Genel olarak erişkinlerde bu süre çoğu kemik için en az 12-18 ay, bazı büyük kemiklerde daha uzundur. Çocuklarda kemik daha hızlı kaynadığı için süre daha kısa olabilir. Kesin zamanı, kontrol röntgenine bakarak ameliyatı yapan hekim belirler.

Çıkarma ameliyatının riskleri var mı?

Evet. Çıkarma, ilk ameliyata göre çoğu zaman daha kısa sürer ama yine bir ameliyattır:

• Anestezi riskleri
• Yara enfeksiyonu
• Çevredeki sinir ya da damarların zarar görmesi
• Vida başlarının aşınmış olması ya da implantın kemikle kaynaşması nedeniyle çıkarmanın zorlaşması
• Yeniden kırılma: Vidaların çıkarıldığı delikler birkaç hafta boyunca kemiği zayıf bırakır. Bu nedenle çıkarma sonrası bir süre ağır spor ve zorlayıcı aktivitelerden kaçınmak gerekir. Önkol kemikleri bu açıdan daha dikkatli izlenir.

Ayrıca implant ağrı yapıyor diye çıkarıldığında, ağrının her zaman tamamen geçeceği garanti değildir. Bunu ameliyattan önce hastayla açıkça konuşuyoruz.

İmplantlar MR çekimine ya da havalimanına engel olur mu?

Günümüzde kullanılan titanyum ve çoğu çelik implant, MR çekimi açısından genellikle güvenlidir; yine de çekimden önce MR ekibine mutlaka implantınız olduğunu söyleyin. Görüntünün implanta yakın bölgesinde bir miktar bozulma olabilir. Havalimanı güvenlik kapıları bazen implantı algılayabilir; ameliyat raporunuzu ya da röntgeninizi yanınızda taşımanız işinizi kolaylaştırır. Metal alerjisi nadirdir.

Özetle

Plak ve vidalar çoğu hastada yerinde kalabilir. Ağrı, tahriş, enfeksiyon, implant sorunu, çocukluk çağı ya da bazı özel durumlar varsa çıkarma düşünülür ve bu karar kişiye özel verilir. Kırık ameliyatlarımız hakkında daha fazla bilgi için Plak, Vida, Çivi ve Fiksatör ile Kırık Sabitleme sayfamıza bakabilir, randevu oluşturabilirsiniz. Kemiğin nasıl kaynadığını merak ediyorsanız kırık kemik nasıl iyileşir yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.

Sık sorulan sorular

Kırık ameliyatından sonra plak ve vidalar çıkarılmak zorunda mı?

Hayır. Çoğu hastada implantlar ömür boyu yerinde kalabilir. Çıkarma; ağrı, tahriş, enfeksiyon, implant gevşemesi ya da kırılması, çocukluk çağı gibi durumlarda kişiye özel olarak değerlendirilir.

Plak ve vidalar ne kadar süre sonra çıkarılır?

Kırık tamamen kaynadıktan sonra. Erişkinlerde çoğu kemik için en az 12-18 ay, bazı büyük kemiklerde daha uzun süre beklenir. Çocuklarda süre daha kısa olabilir.

Plak çıkarma ameliyatı riskli mi?

Çoğu zaman ilk ameliyattan daha kısa sürer ama anestezi, enfeksiyon, sinir hasarı ve vida deliklerinden yeniden kırılma gibi riskleri vardır. Bu yüzden gereksiz yere yapılmaz.

Plak çıkarıldıktan sonra spor yapılabilir mi?

Vida deliklerinin dolması için birkaç hafta ağır spor ve zorlayıcı aktiviteden kaçınmak gerekir. Dönüş zamanını hekiminiz belirler.

Vücudumdaki plak MR çekimine engel olur mu?

Günümüzde kullanılan implantlar genellikle MR açısından güvenlidir, ancak çekim öncesi MR ekibine implantınız olduğunu mutlaka bildirin.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.