Bilek Kırığında Alçı Neden Dirseğe Kadar Uzanır? Alçı Bakımı ve Süresi
El bileği kırığında alçı neden dirseğe kadar uzanır, ne kadar kalır, alçıda nelere dikkat edilir, hangi belirtilerde hemen doktora gidilir? Ortopedist anlatıyor.
Kısa cevap: Bilek kırığında alçının dirseğe kadar uzatılmasının nedeni, kırığın iyileşmesi için hareketsiz kalmasını sağlamaktır. Önkoldaki iki kemik (radius ve ulna) dirsekten bileğe uzanır ve ön kolun dönme hareketi (avuç içini yukarı-aşağı çevirme) bileği de oynatır. Dirseğin altından bileğe kadar sabitlemek bu dönmeyi engeller. Bazı stabil bilek kırıklarında, özellikle çocuklarda, dirseğin altına kadar kısa alçı ya da atel yeterli olabilir; karar kırığın tipine göre hekim tarafından verilir.
Op. Dr. Ahmet Şadi Kılınç, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, Bahçeşehir / İstanbul
“Bileğim kırıldı ama alçı neden dirseğime kadar?” Bu soru alçıya alınan neredeyse her hastanın aklına gelir. Hasta için rahatsız edici bir durum olsa da arkasında tıbbi bir mantık var. Bu yazıda bunu, alçının ne kadar kalacağını ve alçıdayken nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyorum.
Konuyu kısa bir videoda da anlattım:
Alçı neden dirseğe kadar uzanır?
Önkol iki kemikten oluşur: baş parmak tarafındaki radius ve küçük parmak tarafındaki ulna. Radius, dirsekte ulna ile birleşir, bileğe doğru ise bileği oluşturur. Avuç içinizi yukarı ya da aşağı çevirdiğinizde (pronasyon ve supinasyon) radius ulna etrafında döner. Bu hareket, bileğin hemen yakınındaki kırık hattını da zorlar.
Alçı yalnızca bileği sabitlerse, ön kolun dönmesi ve önkol kaslarının çekmesi kırık uçlarını oynatabilir. Kemik kayabilir, kırık yerinden oynayabilir ve kaynama gecikebilir. Alçının dirseğin altına ya da üstüne kadar uzatılması bu dönme hareketini engeller; böylece kırık sabit kalır.
Kısacası alçıdaki amaç sadece bileği değil, kırığı oynatabilecek tüm hareketleri durdurmaktır.
Her bilek kırığında alçı dirseğe kadar mı gider?
Hayır. Alçının uzunluğu şunlara göre belirlenir:
- Kırığın yeri ve tipi: Eklem içine uzanan, parçalı ya da kayma gösteren kırıklar uzun kol alçısı gerektirebilir.
- Kırığın stabilitesi: Stabil, kayma göstermeyen kırıklarda kısa kol alçısı (dirseğin altı) ya da atel yeterli olabilir.
- Yaş: Çocuklarda küçük “tokmak” tipi (torus) kırıklarında kısa alçı veya çıkarılabilir atel sık kullanılır.
- Ameliyat: Plak-vida ile tedavi edilen kırıklarda hekimin tercihine göre daha kısa süreli atel ve erken hareket planlanabilir.
Dolayısıyla “benim alçım neden böyle” sorusunun cevabı sizin kırığınızın özelliklerindedir.
Alçı ne kadar kalır?
El bileği kırıkları genellikle 4-6 hafta alçıda kalır, daha karmaşık kırıklarda bu süre uzayabilir. Bazı hastalarda önce dirseğe kadar uzun alçı, birkaç hafta sonra kısa alçıya geçiş yapılır. Alçının ne zaman çıkacağına, kontrol röntgenine bakılarak karar verilir. Kırık iyileşme evreleri için kırık kemik nasıl iyileşir yazımızı okuyabilirsiniz.
Alçıdayken nelere dikkat edilmeli?
- Kolu yüksekte tutun. İlk günlerde kolu kalp seviyesinin üstünde tutmak şişliği azaltır.
- Parmakları sık sık oynatın. Alçının dışında kalan parmakları saat başı açıp kapatmak şişlik ve tutukluğu azaltır.
- Alçıyı ıslatmayın. Duşta naylon veya su geçirmez kılıf kullanın. Islanan alçı sertliğini kaybeder ve cilt sorunlarına yol açabilir.
- İçine bir şey sokmayın. Kaşıntı için alçının içine cetvel, çubuk, tarak sokmayın; cilt yaralanır ve enfeksiyon oluşabilir.
- Alçıyı kendi başınıza kesmeyin ya da kısaltmayın.
- Dirseğinizi ve omzunuzu hareket ettirin. Alçının dışında kalan eklemlerin tutulmaması için günde birkaç kez hareket ettirin.
- Ağrı kesiciyi hekimin önerdiği şekilde kullanın.
Hangi durumlarda hemen hekime başvurulmalı?
- Alçının altında artan, ağrı kesicilerle geçmeyen şiddetli ağrı
- Parmaklarda morarma, solukluk, soğukluk
- Parmaklarda uyuşma, karıncalanma ya da hareket edememe
- Alçıdan gelen kötü koku, akıntı ya da cilt tahrişi
- Alçının çatlaması, gevşemesi veya aşırı sıkması
- Ateş
Bu belirtiler alçının sıktığına ya da damar-sinir baskısına işaret edebilir ve acil değerlendirme gerektirir.
Alçı çıktıktan sonra
Alçı çıktıktan sonra bilekte tutukluk, kasta zayıflık ve hafif şişlik olması normaldir. Hekimin önerdiği şekilde hareket ve güçlendirme egzersizlerine başlanır. Gerekirse fizik tedavi ile süreç hızlandırılır.
El ve bilek kırıklarının tedavisi hakkında daha fazla bilgiyi el bileği ve karpal kemik kırıkları tedavisi sayfamızda bulabilir, randevu oluşturabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.
Sık sorulan sorular
Bilek kırığında alçı neden dirseğe kadar uzanır?
Önkolun dönme hareketi (avuç içini yukarı-aşağı çevirme) bileği de zorlar. Alçıyı dirseğe kadar uzatmak bu dönmeyi engelleyerek kırığın yerinde kalmasını ve daha sağlıklı kaynamasını sağlar.
Her bilek kırığında alçı dirseğe kadar mı gider?
Hayır. Stabil kırıklarda, özellikle çocuklarda, kısa alçı ya da atel yeterli olabilir. Karar kırığın tipine göre hekim tarafından verilir.
Bilek kırığında alçı kaç hafta kalır?
Genellikle 4-6 hafta. Karmaşık kırıklarda süre uzayabilir; çıkarma zamanı kontrol röntgenine göre belirlenir.
Alçıdayken duş alınabilir mi?
Alçı ıslatılmamalıdır. Duşta su geçirmez kılıf kullanın; ıslanan alçı sertliğini kaybeder.
Alçı altında hangi belirtilerde hemen doktora gidilmeli?
Artan şiddetli ağrı, parmaklarda morarma, soğukluk, uyuşma ya da hareket edememe, kötü koku, akıntı veya ateş varsa.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.