Ayak Bileği Burkulmaları ve Bağ Yaralanmaları

Ayak bileği burkulması, ayağın çoğunlukla içe doğru dönmesiyle ayak bileğinin dış tarafındaki bağların gerilmesi veya yırtılmasıdır. Spor sırasında, yürürken dengesiz bir zemine basınca veya merdivenden inerken sık görülür. Burkulmalar çoğu zaman basit bir yaralanma gibi görülse de doğru tedavi edilmediğinde kalıcı sorunlara yol açabilir.

Burkulmanın dereceleri

• 1. derece: Bağ gerilmiştir, küçük yırtıklar vardır. Hafif şişlik ve ağrı olur, yürümek mümkündür.
• 2. derece: Bağda kısmi yırtık vardır. Belirgin şişlik, morluk ve yük vermekte zorlanma olur.
• 3. derece: Bağ tamamen kopmuştur. Şiddetli şişlik, morluk ve ayak bileğinde dengesizlik görülür.

İlk yardım

İlk 48-72 saatte dinlenme, buz uygulaması, elastik bandajla kompresyon ve ayağı kalp seviyesinin üzerinde tutmak şişliği ve ağrıyı azaltır. Yük verilemiyorsa, belirgin şekil bozukluğu veya kemik üzerinde hassasiyet varsa kırık açısından mutlaka değerlendirme yapılmalıdır.

Tanı

Muayenede hangi bağların yaralandığı ve ayak bileğinin dengesi değerlendirilir. Kırık şüphesinde röntgen çekilir. Şikâyetleri uzun süren, sık burkulan veya kıkırdak hasarından şüphelenilen hastalarda MR yapılır. Bazı yaralanmalarda iki bacak kemiğini birbirine bağlayan sindezmoz bağları da etkilenir; bu yaralanmaların iyileşmesi daha uzun sürer.

Tedavi

Ameliyatsız tedavi

Burkulmaların büyük çoğunluğu ameliyatsız iyileşir. Kısa süreli koruma (bileklik veya ortez), erken ve kontrollü yük verme, ardından hareket, kuvvet ve özellikle denge egzersizleri tedavinin temelini oluşturur. Denge çalışmaları tekrar burkulma riskini azaltmada çok önemlidir.

Kronik instabilite ve cerrahi

Doğru rehabilitasyona rağmen ayak bileği sık sık burkuluyor, boşalma hissi veriyorsa kronik instabiliteden söz edilir. Bu hastalarda gevşemiş bağlar cerrahi olarak gerilip kemiğe yeniden tutturulur (Broström tipi tamir). Bağ dokusu yetersizse greftle rekonstrüksiyon yapılabilir. Eklem içi sorunlar aynı seansta artroskopiyle tedavi edilir.

İyileşme süreci

Hafif burkulmalar birkaç hafta içinde iyileşir. Ağır yaralanmalarda ve ameliyat sonrasında spora dönüş birkaç ayı bulabilir. Spora dönüşte bir süre bileklik veya bantlama kullanılması önerilebilir.

Burkulmaları önlemek için

Denge tahtası ve tek ayak üzerinde durma egzersizleri, ayak bileği çevresindeki kasların tepki süresini kısaltarak burkulma riskini azaltır. Spor öncesinde iyi ısınmak, zemine uygun ayakkabı giymek ve daha önce burkulmuş ayak bileklerinde spora dönüşte bir süre bileklik veya bantlama kullanmak da önerilir.

Sık sorulan sorular

Burkulmada röntgen çekilmeli mi?

Yük verilemiyorsa, kemik üzerinde belirgin hassasiyet veya şekil bozukluğu varsa röntgen gerekir. Hafif burkulmalarda her zaman gerekmez.

Burkulan ayak bileğine sıcak uygulanır mı?

İlk günlerde sıcak uygulama şişliği artırabilir. İlk 48-72 saatte buz tercih edilir.

Sürekli ayak bileğim burkuluyor, ne yapmalıyım?

Tekrarlayan burkulmalar kronik instabiliteye ve eklem hasarına yol açabilir. Denge odaklı rehabilitasyon ve gerekirse cerrahi değerlendirme için muayene olmanız önerilir.

Burkulmada bileklik ne kadar kullanılmalı?

Hafif burkulmalarda birkaç gün ile birkaç hafta arasında kullanılır. Ağır yaralanmalarda ve spora dönüşte daha uzun süre önerilebilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.