Tetik Parmak Tedavisi
Parmağı büken tendonun kılıfında sıkışmasıyla parmakta takılma ve kilitlenme olur. Enjeksiyon veya küçük bir gevşetme ameliyatıyla tedavi edilir.
Tetik parmak (stenozan tenosinovit), parmağı büken tendonun, avuç içindeki kılıfın giriş kısmında (A1 makarası) sıkışmasıdır. Tendon veya makara kalınlaştığında tendon rahatça kayamaz; parmak bükülüp açılırken takılır, kilitlenir ve bir tetik gibi aniden açılır. En sık başparmak, orta ve yüzük parmağında görülür.
Kimlerde görülür?
- 40-60 yaş arası erişkinler, özellikle kadınlar
- Diyabet hastaları
- Romatoid artrit ve tiroid hastalığı olanlar
- Elini tekrarlayıcı ve güçlü kavrama gerektiren işlerde kullananlar
- Karpal tünel sendromu olanlar
Belirtiler
- Avuç içinde, parmak dibinde ağrı ve hassasiyet
- Parmağı hareket ettirirken tıklama veya takılma hissi
- Özellikle sabahları belirgin olan kilitlenme
- Kilitlenen parmağı diğer elle açmak zorunda kalma
- İleri dönemde parmağın bükülü veya düz pozisyonda takılı kalması
Tanı
Tanı muayeneyle konur. Parmak dibinde hassas bir nodül ele gelebilir ve parmak hareket ettirilirken takılma hissedilir. Genellikle ek tetkik gerekmez.
Tedavi
Ameliyatsız tedavi
- Kısa süreli dinlenme ve parmağı zorlayan hareketlerin azaltılması
- Özellikle gece kullanılan parmak ateli
- Kortizon enjeksiyonu: Tendon kılıfına yapılan enjeksiyon pek çok hastada şikâyetleri giderir. Diyabetli hastalarda etkisi daha sınırlı olabilir ve kan şekeri geçici olarak yükselebilir.
Cerrahi tedavi: tetik parmak gevşetme
Enjeksiyona rağmen şikâyetleri devam eden, sık tekrarlayan veya parmağı kilitli kalan hastalarda cerrahi uygulanır. Lokal anestezi altında avuç içindeki küçük bir kesiden A1 makarası gevşetilir ve tendonun serbestçe kayması sağlanır. İşlem kısa sürer ve hasta aynı gün evine döner. Seçilmiş hastalarda iğne ile perkütan gevşetme de yapılabilir.
İyileşme süreci
- Parmak ameliyattan hemen sonra hareket ettirilir.
- Dikişler yaklaşık 10-14 gün sonra alınır.
- Hafif günlük işlere birkaç gün içinde dönülebilir.
- Avuç içindeki hassasiyet birkaç hafta içinde azalır.
Tetik parmağın evreleri
Tetik parmak genellikle aşamalı olarak ilerler. İlk dönemde yalnızca parmak dibinde ağrı ve hassasiyet vardır. Ardından parmak hareket ederken takılma ve tıklama başlar, ancak parmak kendiliğinden açılabilir. İlerleyen dönemde kilitlenen parmağı açmak için diğer elin yardımı gerekir. En ileri dönemde ise parmak bükülü veya düz pozisyonda takılı kalır ve hareket ettirilemez. Tedavi seçimi bu evrelere göre yapılır; erken evrelerde ameliyatsız yöntemlerin başarı şansı daha yüksektir.
Çocuklarda tetik başparmak
Bebek ve küçük çocuklarda başparmağın uç ekleminin bükülü kalması şeklinde görülen tetik başparmak, erişkinlerdeki tetik parmaktan farklıdır. Çoğu zaman ağrısızdır ve aileler tarafından tesadüfen fark edilir. Bir kısmı zamanla kendiliğinden düzelebilir. Düzelmeyen vakalarda, çocuğun yaşına göre uygun zamanda yapılan küçük bir ameliyatla tedavi edilir.
Diyabet ve tetik parmak
Diyabetli hastalarda tetik parmak daha sık görülür, birden fazla parmağı etkileyebilir ve enjeksiyon tedavisine yanıt daha sınırlı olabilir. Kortizon enjeksiyonundan sonra kan şekeri birkaç gün yükselebileceği için diyabetli hastaların kan şekerini bu süre içinde daha sık kontrol etmesi önerilir.
Ameliyat sonrası egzersizler
Ameliyattan sonra parmakları tam olarak bükme ve açma egzersizleri hemen başlatılır. Bu egzersizler, parmak eklemlerinde sertlik gelişmesini önler. Uzun süre kilitli kalmış parmaklarda orta eklemde hafif bir bükülme kalabilir; bu durumda el terapisi ve gece ateli yararlı olabilir.
Sık sorulan sorular
Tetik parmak kendiliğinden geçer mi?
Hafif vakalar dinlenmeyle düzelebilir, ancak çoğu hasta enjeksiyon veya cerrahi tedaviye ihtiyaç duyar.
Kaç kez kortizon iğnesi yapılabilir?
Genellikle sınırlı sayıda enjeksiyon önerilir. Şikâyetler tekrarlıyorsa cerrahi tedavi daha kalıcı bir çözüm sunar.
Ameliyattan sonra tekrarlar mı?
Doğru yapılan gevşetmeden sonra aynı parmakta tekrarlama nadirdir. Ancak başka parmaklarda da tetik parmak gelişebilir.
Birden fazla parmak aynı anda ameliyat edilebilir mi?
Evet. Aynı elde birden fazla tetik parmak varsa, uygun durumlarda aynı seansta gevşetilebilir.
Ameliyattan sonra elimi ne zaman ıslatabilirim?
Yara iyileşene ve dikişler alınana kadar kesi yerinin kuru tutulması önerilir. Bu süre genellikle iki haftadır.
Tetik parmak bir romatizma belirtisi midir?
Tetik parmak çoğunlukla tek başına görülen bir sorundur. Birden fazla parmakta, eklem şişlikleriyle birlikte görülüyorsa romatizmal hastalıklar açısından değerlendirme yapılabilir.
Kortizon iğnesi ağrılı mıdır?
İğne sırasında kısa süreli bir rahatsızlık hissedilir. Enjeksiyon sonrası bir iki gün hafif ağrı olabilir.
Tetik parmak iş kazası sayılır mı?
Tetik parmak genellikle tekrarlayan zorlanmalar ve yatkınlık sonucu gelişir. Resmi değerlendirmeler ilgili kurumların kriterlerine göre yapılır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.