Kırık ve Çıkık Tedavileri

Kırık, kemiğin bütünlüğünün bozulmasıdır; çıkık ise bir eklemi oluşturan kemiklerin birbirinden ayrılmasıdır. Düşmeler, trafik kazaları, spor yaralanmaları ve iş kazaları en sık nedenlerdir. İleri yaşta kemik erimesi (osteoporoz), basit düşmelerde bile kırık riskini artırır.

Belirtiler

Şiddetli ağrı ve dokunmakla artan hassasiyet
Şişlik ve morarma
Kol veya bacakta şekil bozukluğu, kısalma veya dönme
Hareket ettirememe veya yük verememe
Açık kırıklarda deride yara ve kemiğin görünmesi
Uyuşma, soğukluk veya solukluk (sinir ve damar etkilenmesi)

İlk yardım

Yaralı bölge mümkün olduğunca hareket ettirilmemeli ve bulunduğu pozisyonda sabitlenmelidir. Çıkık veya kırık, uzman olmayan kişiler tarafından yerine oturtulmaya çalışılmamalıdır. Açık yaralar temiz bir bezle örtülmeli, en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Tanı

Muayenede kırık bölgesi, dolaşım ve sinir fonksiyonları değerlendirilir. Röntgen çoğu kırığı gösterir. Eklem içi kırıklarda, omurga ve leğen kemiği yaralanmalarında bilgisayarlı tomografi; bağ ve yumuşak doku hasarında MR kullanılır.

Tedavi seçenekleri

Ameliyatsız tedavi

Yer değiştirmemiş veya kapalı yöntemle düzeltilebilen kırıkların çoğu alçı, atel veya özel ortezlerle tedavi edilir. Çıkıklar genellikle uygun ağrı kontrolü veya sedasyon altında yerine yerleştirilir (kapalı redüksiyon) ve ardından kısa süre korunur.

Cerrahi tedavi

Belirgin yer değiştirmiş, eklem yüzeyini bozan, dengesiz, açık veya çok parçalı kırıklarda ameliyat gerekebilir. Kemik parçaları doğru pozisyona getirilip plak, vida, çivi (intramedüller çivi) veya dış fiksatörle sabitlenir. Ayrıntılar için plak, vida, çivi ve fiksatör ile kırık sabitleme sayfamıza bakabilirsiniz.

İyileşme süreci

Kemik kaynaması; yaşa, kırığın yerine, kırık tipine ve genel sağlık durumuna göre haftalar ile aylar arasında değişir. Sigara, diyabet ve kötü beslenme kaynamayı geciktirebilir. İyileşme döneminde düzenli röntgen kontrolleri yapılır. Alçı veya atel çıkarıldıktan sonra eklem hareketlerini ve kas gücünü geri kazanmak için fizik tedavi önemlidir.

Olası sorunlar

Kaynamama veya yanlış kaynama, eklem sertliği, enfeksiyon (özellikle açık kırıklarda), kompartman sendromu ve ileride eklem kireçlenmesi kırıkların olası sonuçlarıdır. Doğru tedavi ve düzenli takip bu riskleri azaltır.

Kemik sağlığını desteklemek

Kırık iyileşmesinde yeterli protein, kalsiyum ve D vitamini alımı önemlidir. Sigara, kemik kaynamasını belirgin şekilde geciktirir. İleri yaşta veya düşük enerjili bir düşmeyle oluşan kırıklarda kemik erimesi açısından değerlendirme yapılması, yeni kırıkları önlemeye yardımcı olur.

Sık sorulan sorular

Kırık ne kadar sürede kaynar?

Kırığın yerine ve kişiye göre değişir. Çoğu kırıkta kaynama haftalar içinde başlar, tam sağlamlık ise aylar sürebilir.

Alçıdayken nelere dikkat etmeliyim?

Alçıyı kuru tutmak, parmakları sık hareket ettirmek ve şişlik için kolu veya bacağı yüksekte tutmak önemlidir. Artan ağrı, uyuşma veya parmaklarda morarma olursa hemen başvurulmalıdır.

Takılan plak ve vidalar çıkarılmalı mı?

Çoğu durumda sorun yaratmadıkları sürece yerinde bırakılabilir. Rahatsızlık yaratan veya belirli bölgelerdeki implantlar, kemik tamamen kaynadıktan sonra çıkarılabilir.

Kırıktan sonra fizik tedavi şart mı?

Özellikle eklem çevresindeki kırıklardan ve uzun süre alçıda kalındıktan sonra, eklem hareketlerini ve kas gücünü geri kazanmak için fizik tedavi önemlidir. Bazı basit kırıklarda evde yapılacak egzersizler yeterli olabilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.