Doğumsal Kalça Çıkığı
Bebeklik döneminde kalça ekleminin doğru gelişmemesidir. Erken tanı konduğunda çoğu zaman basit bir bandajla tedavi edilebilir.
Doğumsal kalça çıkığı, tıp dilinde gelişimsel kalça displazisi (GKD), kalça ekleminin bebeklik döneminde normal gelişmemesidir. Kalça yuvası sığ kalabilir, uyluk kemiğinin başı yuvada gevşek durabilir ya da yuvadan tamamen çıkmış olabilir. Erken tanı konduğunda tedavi çok daha basit ve etkilidir; bu nedenle bebeklerde kalça taraması büyük önem taşır.
Risk etkenleri
- Kız bebek olmak
- Ailede doğumsal kalça çıkığı öyküsü
- Makat geliş (bebeğin anne karnında popo üstü durması)
- İlk gebelik ve anne karnında sıkışıklığa yol açan durumlar
- Bebeğin bacaklarının düz ve sıkı biçimde kundaklanması
Belirtiler
- Bacaklarda uzunluk farkı
- Uyluk ve kalça pilelerinde asimetri
- Bez değiştirirken bacağın dışa açılmasında kısıtlılık
- Yürüme çağındaki çocuklarda topallama, ördekvari yürüme veya parmak ucunda yürüme
Pek çok bebekte belirgin bir bulgu olmayabilir. Bu nedenle risk etkeni olmasa da tüm bebeklerin muayene ve ultrasonla değerlendirilmesi önerilir.
Tanı
Yeni doğan döneminde ve ilk aylarda yapılan muayenede özel kalça testleri uygulanır. İlk aylarda kalça ultrasonu (Graf yöntemi) en değerli tanı aracıdır. Kemikleşme ilerledikçe, genellikle 4-6. aydan sonra röntgen kullanılır.
Tedavi
Tedavi, çocuğun yaşına ve displazinin derecesine göre planlanır.
- 0-6 ay: Pavlik bandajı ile kalçalar bükülü ve dışa açık pozisyonda tutulur. Bu pozisyon, kalça başının yuvaya oturmasını ve yuvanın gelişmesini sağlar. Bandaj haftalar boyunca kullanılır, düzenli ultrason kontrolleri yapılır.
- 6-18 ay: Bandaj yetersiz kalırsa veya geç tanı konduysa, anestezi altında kalça kapalı yöntemle yerine yerleştirilir ve pelvik-bacak alçısı uygulanır.
- 18 ay ve sonrası: Genellikle açık cerrahi gerekir. Kalça yerine yerleştirilir, gerekirse leğen kemiği ve uyluk kemiğinde şekil düzeltici ameliyatlar yapılır.
Kundaklama hakkında
Bebeğin bacaklarını düz ve bitişik şekilde sıkıca saran geleneksel kundaklama, kalça gelişimini olumsuz etkileyebilir. Bebeğin bacakları bükülüp açılabilecek şekilde serbest bırakılmalıdır.
Tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen kalça çıkıklarında topallama, bacak boyu farkı ve ilerleyen yaşlarda erken kireçlenme gelişebilir. Erken tanı ve tedaviyle bu sorunların büyük kısmı önlenebilir.
Pavlik bandajı ile yaşam
Pavlik bandajı, bebeğin bacaklarını serbestçe tekmeleyebileceği ama kalçayı doğru pozisyonda tutacak şekilde ayarlanır. Bandajın ayarları yalnızca hekim kontrolünde değiştirilmelidir. Aileler, bez değişimini bandajı çıkarmadan yapmayı ve bebeğin cildini bandajın temas ettiği bölgelerde düzenli olarak kontrol etmeyi öğrenir.
Bebeği kucakta taşırken bacakların iki yana açık ve dizlerin bükülü olduğu “kurbağa” pozisyonu korunmalıdır. Ana kucağı ve oto koltuğu seçerken bacakların bu pozisyonda durabileceği modeller tercih edilmelidir. Bandaj kullanılan dönemde düzenli ultrason kontrolleriyle kalçanın gelişimi izlenir ve bandajın bırakılma zamanına bu kontrollere göre karar verilir.
Alçı dönemi
Kapalı veya açık yöntemle kalçası yerine yerleştirilen bebeklerde, bel ve bacakları içine alan bir alçı (pelvipedal alçı) uygulanır. Alçı genellikle birkaç ay kullanılır ve bu süre içinde anestezi altında değiştirilebilir. Alçının temiz ve kuru tutulması, bezin alçının kenarına uygun şekilde yerleştirilmesi ve cildin tahriş açısından kontrol edilmesi önemlidir. Aileye bu dönemde bakımla ilgili ayrıntılı bilgi verilir.
Uzun vadeli takip
Tedavisi tamamlanan çocuklarda kalçanın gelişimi büyüme dönemi boyunca belirli aralıklarla röntgenle izlenir. Bazı çocuklarda kalça yuvasının gelişimi yetersiz kalabilir ve ilerleyen yaşlarda düzeltici ameliyatlar gerekebilir. Düzenli takip, bu durumun zamanında fark edilmesini sağlar.
Sık sorulan sorular
Bebeğime kalça ultrasonu ne zaman yapılmalı?
Genellikle ilk aylarda yapılması önerilir. Risk etkeni olan bebeklerde daha erken değerlendirme yapılabilir. Zamanlamayı çocuk doktorunuzla birlikte planlayabilirsiniz.
Pavlik bandajı bebeği rahatsız eder mi?
Bebekler bandaja genellikle kısa sürede alışır. Bez değişimi ve banyo gibi günlük bakımlar size ayrıntılı olarak anlatılır.
Tedaviden sonra kalça tamamen normal olur mu?
Erken tanı ve uygun tedaviyle çoğu çocukta kalça normal gelişir. Büyüme dönemi boyunca belirli aralıklarla kontrol önerilir.
Doğumsal kalça çıkığı ağrı yapar mı?
Bebeklik döneminde genellikle ağrı yapmaz. Bu nedenle belirti beklemeden tarama yapılması önemlidir. Tedavi edilmeyen vakalarda ilerleyen yaşlarda ağrı ortaya çıkabilir.
Kardeşimin bebeğinde de risk var mı?
Ailede doğumsal kalça çıkığı öyküsü olması risk etkenidir. Bu durumu çocuk doktorunuza belirtmeniz ve bebeğin kalça muayenesi ile ultrasonunun zamanında yapılması önerilir.
Çift bez bağlamak kalça çıkığını önler mi?
Çift bez kullanımının kalça çıkığını önlediğine veya tedavi ettiğine dair kanıt yoktur. Tanı konan bebeklerde tedavi, uygun bandaj veya alçı ile yapılmalıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.