Ayak Bileği Protezi
İleri derecede kireçlenmiş ayak bileği eklemi, hareketi koruyan bir protezle değiştirilebilir. Uygun hasta seçimi sonucun en önemli belirleyicisidir.
Ayak bileği kireçlenmesi, diz ve kalçaya göre daha az görülür ve çoğunlukla geçirilmiş kırıklar veya tekrarlayan burkulmalar gibi eski yaralanmalardan sonra gelişir. Romatoid artrit ve bazı diğer hastalıklar da neden olabilir. Hastalık ilerlediğinde ağrı, şişlik ve yürümede ciddi kısıtlılık ortaya çıkar.
Ayak bileği protezi nedir?
Ayak bileği protezi, aşınmış eklem yüzeylerinin çıkarılıp yerine kaval kemiği ve talus kemiği tarafına metal parçalar, aralarına ise kaymayı sağlayan özel bir plastik parça yerleştirilmesidir. Eklem dondurma ameliyatının aksine, protez ayak bileğinin hareketini korur.
Kimlere uygulanır?
- İleri evre ayak bileği kireçlenmesi olan ve ameliyatsız tedaviden fayda görmeyen hastalar
- Kemik kalitesi yeterli ve ayak bileği ekseni düzeltilebilir olanlar
- Ağır işlerde çalışmayan ve darbeli spor yapmayan hastalar
- Komşu eklemlerde de kireçlenme olan ve hareketin korunması özellikle önemli olan hastalar
Aktif enfeksiyon, ciddi damar veya sinir hastalığı, kontrolsüz diyabet, talus kemiğinde ölüm (avasküler nekroz) ve ağır şekil bozukluklarında protez uygun olmayabilir.
Protez mi, eklem dondurma mı?
Eklem dondurma (artrodez), ayak bileği kireçlenmesinde uzun süredir kullanılan güvenilir bir yöntemdir. Ağrıyı giderir, ancak eklemin hareketi kalıcı olarak kaybolur ve zamanla komşu eklemlere yük biner.
Protez ise hareketi korur ve yürüyüşün daha doğal olmasını sağlar. Ancak protezin de ömrü vardır ve ileride revizyon gerekebilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna yaş, aktivite düzeyi, ayak yapısı ve beklentiler birlikte değerlendirilerek karar verilir.
Ameliyat ve iyileşme
Ameliyat genellikle spinal anestezi ve sinir bloğu ile yapılır. Ayak bileğinin önünden yapılan kesiyle eklem yüzeyleri hazırlanır ve protez parçaları yerleştirilir. Gerekirse bağ dengelemesi veya şekil düzeltmesi aynı seansta yapılır.
- İlk 2-6 hafta: Atel veya bot, kısıtlı yük
- 6. haftadan sonra: Kademeli tam yük, fizik tedavi
- 3-6. ay: Günlük aktivitelere tam dönüş, şişliğin azalması
Ameliyatsız tedavi seçenekleri
Protez veya eklem dondurma kararından önce ağrı kesiciler, ayak bileğini destekleyen ortezler, sallanan tabanlı (rocker) ayakkabılar, kilo kontrolü ve uygun hastalarda eklem içi enjeksiyonlar denenir. Bu yöntemler şikâyetleri bir süre kontrol altında tutabilir.
Sık sorulan sorular
Ayak bileği protezi ne kadar dayanır?
Modern ayak bileği protezleri uygun hastalarda uzun yıllar çalışabilir. Ancak diz ve kalça protezlerine göre revizyon olasılığı daha yüksektir; bu nedenle hasta seçimi önemlidir.
Protezle spor yapabilir miyim?
Yürüyüş, yüzme, bisiklet ve golf gibi darbesi düşük aktiviteler önerilir. Koşu ve sıçrama gerektiren sporlar tavsiye edilmez.
Ameliyattan sonra topallama kalır mı?
Rehabilitasyon tamamlandıktan sonra çoğu hastada yürüyüş belirgin şekilde düzelir. Sonuç, ameliyat öncesi durum ve egzersizlere uyuma bağlıdır.
Ayak bileği protezinden sonra hangi ayakkabıları giyebilirim?
İyileşme sonrası rahat, iyi destekli ve topuğu alçak ayakkabılar önerilir. İlk aylarda şişlik nedeniyle bir numara büyük ayakkabı gerekebilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.