Tendon Yaralanmaları Tedavisi
El ve parmaklardaki tendon kesileri, özellikle bükücü tendonlarda, erken cerrahi tamir ve dikkatli bir rehabilitasyon gerektirir. Amaç parmak hareketlerini geri kazanmaktır.
Eldeki tendonlar, önkoldaki kasların gücünü parmaklara ileterek bükme ve açma hareketlerini sağlar. Avuç içi tarafındaki tendonlar parmakları büker (fleksör tendonlar), el sırtındaki tendonlar ise parmakları açar (ekstansör tendonlar). Bıçak, cam ve metal kesikleri, iş kazaları ve spor yaralanmaları tendonların kopmasına neden olabilir.
Belirtiler
- Yara sonrası parmağı bükememe veya düzeltememe
- Elin dinlenme pozisyonunda bir parmağın diğerlerinden farklı durması
- Parmakta uyuşma (eşlik eden sinir yaralanması)
- Bazen küçük bir yara, ciddi bir tendon kesisini gizleyebilir
Tanı
Tanı çoğunlukla muayeneyle konur; her parmağın ve her eklemin hareketi ayrı ayrı test edilir. Sinir ve damar yaralanmaları da değerlendirilir. Gerekli durumlarda ultrason veya MR kullanılabilir.
Tedavi
Fleksör (bükücü) tendon yaralanmaları
Bükücü tendon kesileri kendiliğinden iyileşmez ve cerrahi tamir gerektirir. Tamirin yaralanmadan sonraki ilk günler içinde yapılması önemlidir; zaman geçtikçe tendon uçları geri çekilir ve tamir zorlaşır. Ameliyatta tendon uçları özel dikiş teknikleriyle birleştirilir, eşlik eden sinir ve damar yaralanmaları da onarılır.
Ekstansör (açıcı) tendon yaralanmaları
El sırtındaki açıcı tendon yaralanmalarının bir kısmı atelle, çoğu ise cerrahi dikişle tedavi edilir. Parmak ucundaki açıcı tendon kopmaları (mallet finger) genellikle atelle iyileşir.
Geç kalmış yaralanmalar
Uzun süre tedavi edilmemiş yaralanmalarda doğrudan tamir mümkün olmayabilir. Bu durumda tendon grefti veya tendon transferi gibi rekonstrüksiyon yöntemleri uygulanır.
Ameliyat sonrası el terapisi
Tendon tamirinden sonra rehabilitasyon, sonucun en az ameliyat kadar önemli bir parçasıdır. Tamir edilen tendonun kopmadan iyileşmesi ve çevre dokulara yapışmaması için özel bir atel ve kontrollü erken hareket programı uygulanır. Program genellikle bir el terapisti eşliğinde, haftalar boyunca sürdürülür. Güçlendirme ve ağır kullanım birkaç ay sonra başlar.
Yaralanma anında yapılması gerekenler
El veya parmakta kesi oluştuğunda yara temiz bir bezle bastırılarak kanama durdurulmalı, el kalp seviyesinin üzerinde tutulmalı ve en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Yara küçük görünse bile parmak hareketlerinde kayıp, uyuşma veya parmağın farklı durması tendon ya da sinir yaralanmasını düşündürür. Bu tür yaralanmaların yalnızca dikişle kapatılması, tendonun onarılmadan kalmasına yol açabilir.
Parmak bölgelerine göre farklılıklar
Bükücü tendonların parmak içinde, dar bir kılıf ve makara sistemi içinde ilerlediği bölgelerde yapılan tamir teknik olarak daha zordur ve ameliyat sonrası yapışıklık gelişme riski daha yüksektir. Avuç içi ve önkoldaki yaralanmalarda ise çoğu zaman birden fazla tendonun yanı sıra sinir ve damarlar da birlikte etkilenir. Tedavi ve rehabilitasyon planı, yaralanmanın bulunduğu bölgeye göre özel olarak hazırlanır.
Yapışıklıklar ve ikinci ameliyatlar
Tamir edilen tendon iyileşirken çevre dokulara yapışabilir ve parmak hareketlerini kısıtlayabilir. Kontrollü erken hareket programları bu riski azaltmak için uygulanır. Yeterli el terapisine rağmen belirgin hareket kısıtlılığı kalırsa, tendonun yapışıklıklardan kurtarıldığı (tenoliz) ikinci bir ameliyat gerekebilir. Bu ameliyat genellikle tendonun tam olarak iyileşmesi beklendikten sonra planlanır.
Günlük hayata ve işe dönüş
Masa başı işlere dönüş, ateli kullanırken bile birkaç hafta içinde mümkün olabilir. Elin güçlü kullanıldığı işlerde ve sporda dönüş genellikle birkaç ay sürer. Bu süre, tamir edilen tendonun yeterli dayanıklılığa ulaşmasını sağlamak için gereklidir.
Sık sorulan sorular
Tendon kesisinden sonra ne kadar sürede ameliyat olmalıyım?
Mümkün olan en kısa sürede. Özellikle bükücü tendonlarda ilk günler içinde yapılan tamir daha iyi sonuç verir.
Parmağım tamamen eskisi gibi olur mu?
Pek çok hastada iyi bir fonksiyon elde edilir. Ancak yaralanmanın yeri, eşlik eden sinir hasarı ve rehabilitasyona uyum sonucu etkiler. Bazı hastalarda hafif hareket kısıtlılığı kalabilir.
Tamir edilen tendon tekrar kopar mı?
Erken dönemde atelin çıkarılması veya parmağın zorlanması tamiri koparabilir. El terapistinin önerilerine uymak bu riski azaltır.
Tendon kesisinde sinir de etkilenir mi?
Özellikle avuç içi ve parmak yaralanmalarında tendonların yanında seyreden sinirler de kesilebilir. Parmakta uyuşma varsa sinir aynı ameliyatta onarılır.
El terapisine ne kadar süre gitmem gerekir?
Genellikle birkaç ay. İlk haftalarda daha sık, ilerleyen dönemde daha seyrek seanslarla devam edilir.
Tendon tamirinden sonra atel ne kadar kullanılır?
Genellikle birkaç hafta boyunca koruyucu bir atel kullanılır. Bu süre içinde el terapisti eşliğinde kontrollü egzersizler yapılır.
Tendonun iyileştiğini nasıl anlarım?
İyileşme; kontrol muayenelerinde parmak hareketlerinin, kuvvetin ve el fonksiyonunun değerlendirilmesiyle izlenir. Ağrının azalması tek başına tam iyileşme anlamına gelmez.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.