Yara Bakım ve Tedavisi
Diyabetik ayak yaraları, sinir hasarı ve dolaşım bozukluğu nedeniyle kolay oluşur ve zor iyileşir. Erken ve düzenli bakım, ciddi komplikasyonları önlemenin anahtarıdır.
Diyabet, uzun vadede ayaklarda sinir hasarına (nöropati) ve damar hastalığına yol açabilir. Nöropati nedeniyle ayakta his azalır; küçük bir sıyrık, ayakkabı vurması veya nasır fark edilmeden yaraya dönüşebilir. Dolaşımın bozulması ve yüksek kan şekeri ise yaranın iyileşmesini zorlaştırır. Diyabetik ayak yaraları doğru ve zamanında tedavi edildiğinde büyük çoğunluğu iyileşebilir.
Yaralar nasıl oluşur?
- Uygun olmayan ayakkabıların sürtünmesi
- Nasır ve sertleşmiş deri altında gelişen basınç yaraları
- Tırnak kesimi sırasında oluşan küçük yaralanmalar
- Çıplak ayakla yürürken fark edilmeden oluşan kesikler
- Sıcak su, soba veya ısıtıcıyla oluşan yanıklar
- Ayak şekil bozukluklarının (çekiç parmak, Charcot ayak) oluşturduğu basınç noktaları
Tedavinin temel ilkeleri
Yara değerlendirmesi
Yaranın derinliği, kemiğe ulaşıp ulaşmadığı, enfeksiyon bulguları ve ayağın dolaşımı değerlendirilir. Gerekli durumlarda röntgen, MR ve damar incelemeleri yapılır.
Debridman (ölü doku temizliği)
Yara çevresindeki ölü ve enfekte dokular düzenli olarak temizlenir. Bu, iyileşmenin başlaması için gereklidir.
Yük boşaltma
Yaraya binen basıncın kaldırılması iyileşmenin en önemli koşullarından biridir. Özel ayakkabılar, tabanlıklar, yük boşaltıcı botlar veya total temas alçısı kullanılabilir.
Yara örtüleri
Yaranın durumuna göre nemli ortamı koruyan, akıntıyı emen veya antimikrobiyal etkili modern pansuman malzemeleri seçilir.
Enfeksiyon kontrolü
Enfeksiyon bulguları varsa uygun antibiyotik tedavisi başlanır; derin enfeksiyonlarda cerrahi temizlik gerekebilir.
Kan şekeri ve dolaşım
Kan şekerinin iyi kontrolü iyileşmeyi hızlandırır. Dolaşım bozukluğu varsa damar cerrahisiyle birlikte tedavi planlanır.
Evde yapılması gerekenler
- Ayakları her gün, gerekirse ayna yardımıyla kontrol etmek
- Ayakları ılık suyla yıkayıp parmak aralarını iyice kurulamak
- Kuru cilde nemlendirici sürmek, ancak parmak aralarına sürmemek
- Tırnakları düz kesmek, nasırları kendi kendine kesmemek
- Çıplak ayakla yürümemek, dikişsiz çorap ve rahat ayakkabı kullanmak
Doğru ayakkabı ve tabanlık
Diyabetli hastalarda ayakkabı, yaraların önlenmesinde en önemli araçlardan biridir. Burnu geniş ve derin, iç dikişleri olmayan, yumuşak ve ayağa tam oturan ayakkabılar tercih edilmelidir. Ayak şekil bozukluğu veya daha önce yara öyküsü olan hastalarda kişiye özel tabanlık ve ayakkabılar yeni yaraların oluşma riskini belirgin şekilde azaltır. Yeni ayakkabılar ilk günlerde kısa süreler giyilmeli ve sonrasında ayak kontrol edilmelidir.
Düzenli kontrollerin önemi
Diyabet hastalarının ayaklarının yılda en az bir kez, yara öyküsü veya risk etkeni olanlarda daha sık aralıklarla muayene edilmesi önerilir. Bu muayenelerde his kaybı, dolaşım, cilt ve tırnak sorunları ile ayak şekil bozuklukları değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Diyabetik ayak yarası ne kadar sürede iyileşir?
Yaranın büyüklüğüne, derinliğine, dolaşıma ve kan şekeri kontrolüne göre değişir. Düzenli bakımla çoğu yara haftalar içinde iyileşme gösterir.
Yaram ağrımıyor, ciddi olabilir mi?
Evet. Sinir hasarı nedeniyle ciddi yaralar bile ağrısız olabilir. Ağrının olmaması yaranın hafif olduğunu göstermez.
Ne zaman acilen başvurmalıyım?
Yarada kızarıklığın yayılması, şişlik, kötü koku, akıntı, ateş veya ayağın renginde değişiklik varsa vakit kaybetmeden başvurulmalıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.