El Karpal Kemik Kırıkları Tedavisi
El bileğindeki küçük kemiklerin kırıkları, özellikle skafoid kırığı, ilk röntgende görünmeyebilir ve gözden kaçabilir. Erken tanı, kaynamama riskini azaltır.
El bileği, önkol kemikleri ile el tarağı arasında iki sıra halinde dizilmiş sekiz küçük kemikten (karpal kemikler) oluşur. Bu kemiklerin kırıkları çoğunlukla uzanmış el üzerine düşme sonucu oluşur. En sık kırılan karpal kemik skafoid (naviküler) kemiktir. Skafoid kırıkları kanlanmasının özelliği nedeniyle kaynama sorunlarına yatkındır ve gözden kaçmaları sık görülür.
Belirtiler
- El bileğinde, özellikle başparmak tarafında ağrı ve şişlik
- Başparmak dibindeki çukurda (anatomik enfiye çukuru) hassasiyet
- Kavrama ve el bileğini bükmekte ağrı
- Bazen belirtiler hafif olduğundan “burkulma” sanılabilir
Tanı
Karpal kemik kırıkları ilk röntgende her zaman görünmeyebilir. Muayenede skafoid kırığından şüphelenilen ancak röntgeni normal olan hastalarda el bileği korunur ve MR veya bilgisayarlı tomografi ile değerlendirme yapılır. MR, gizli kırıkları erken dönemde göstermede en değerli yöntemdir.
Tedavi
Alçı tedavisi
Yer değiştirmemiş ve skafoidin bel bölgesinde olan kırıkların bir kısmı, başparmağı da içine alan alçıyla tedavi edilebilir. Kaynama birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir ve kontrol görüntülemeleriyle takip edilir.
Cerrahi tedavi
Yer değiştirmiş kırıklarda, skafoidin üst kutbundaki kırıklarda, kaynaması gecikmiş veya kaynamamış kırıklarda ve hızlı işe veya spora dönmesi gereken hastalarda vida ile tespit önerilebilir. Uygun kırıklarda küçük bir kesiden, görüntüleme eşliğinde tek bir vida ile sabitleme yapılır. Kaynamamış kırıklarda kemik grefti gerekebilir.
Diğer karpal kemikler
Triquetrum, hamatum ve diğer karpal kemik kırıkları da kırığın tipine göre alçı veya cerrahi ile tedavi edilir. Bağ yaralanmalarının eşlik edip etmediği ayrıca değerlendirilir.
Tedavi edilmezse ne olur?
Gözden kaçan veya tedavi edilmeyen skafoid kırıkları kaynamayabilir. Kaynamamış kırık zamanla el bileği kemikleri arasındaki dengeyi bozar ve yıllar içinde el bileği kireçlenmesine yol açabilir.
El bileği yaralanmalarında ilk yaklaşım
El bileği üzerine düşme sonrası ağrı ve şişlik varsa, el bileği hareketsiz tutulmalı, buz uygulanmalı ve kol yüksekte tutulmalıdır. “Nasılsa burkulmadır” diye düşünüp birkaç gün beklemek, özellikle skafoid kırıklarında tanının gecikmesine yol açabilir. Başparmak dibinde hassasiyet varsa, ilk röntgen normal olsa bile değerlendirme önemlidir.
Skafoid kırığı neden zor kaynar?
Skafoid kemiğinin kanlanması büyük ölçüde kemiğin bir ucundan diğerine doğru ilerler. Kırık hattı bu kan akımını kesebildiği için özellikle üst kutup kırıklarında kemiğin bir kısmı yeterince beslenemez. Bu durum kaynamanın gecikmesine, kaynamamaya ve bazen kemiğin bir bölümünün ölmesine (avasküler nekroz) yol açabilir. Bu nedenle skafoid kırıklarında düzenli görüntüleme takibi yapılır.
Bağ yaralanmaları
El bileğine düşmelerde kırık olmasa bile karpal kemikler arasındaki bağlar yırtılabilir. En sık skafoid ile lunat kemiği arasındaki bağ etkilenir. Bu yaralanmalar ilk röntgende gözden kaçabilir ve zamanla el bileği kemiklerinin diziliminin bozulmasına yol açabilir. Şüpheli durumlarda MR veya özel pozisyonlarda çekilen röntgenler kullanılır.
Sık sorulan sorular
Röntgenim normal ama hâlâ ağrım var, ne yapmalıyım?
Skafoid kırıkları ilk röntgende görünmeyebilir. Şüphe devam ediyorsa el bileği korunmalı ve MR ile değerlendirilmelidir.
Alçıda ne kadar kalacağım?
Kırığın yerine ve kaynamaya göre değişir. Skafoid kırıklarında alçı süresi diğer el bileği kırıklarından daha uzun olabilir.
Vidayla tespit sonrası ne zaman elimi kullanırım?
Hafif günlük işler için el kısa sürede kullanılabilir. Ağır yük ve spor, kaynama görüntülemelerle doğrulandıktan sonra planlanır.
Kaynamamış bir skafoid kırığı yıllar sonra tedavi edilebilir mi?
Evet. Kaynamamış kırıklarda kemik grefti ve vida ile kaynama sağlanabilir. Ancak kireçlenme gelişmişse farklı cerrahi yöntemler gerekebilir.
Skafoid kırığında alçıda başparmak da neden sarılır?
Başparmağın hareketleri skafoid kemiği de hareket ettirebileceği için, kırığın sabit kalması amacıyla alçıya başparmak da dahil edilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.