Omurga Duruş Bozukluğu, Kifoz ve Skolyoz Tedavisi

Omurga, önden bakıldığında düz, yandan bakıldığında ise hafif kavisli bir yapıya sahiptir. Duruş bozuklukları, alışkanlığa bağlı basit bir kamburluktan omurgada yapısal eğriliklere kadar geniş bir yelpazede görülebilir. Özellikle büyüme atağı döneminde ortaya çıkan eğriliklerin erken fark edilmesi, tedavinin başarısı açısından çok önemlidir.

Duruş bozukluğu (postüral kamburluk)

Uzun süre ekrana bakma, ağır çanta taşıma ve hareketsiz yaşam, gençlerde omuzların öne düştüğü bir duruşa yol açabilir. Çocuk dik durmaya çalıştığında düzelen bu duruş yapısal bir bozukluk değildir. Egzersiz, spor ve duruş alışkanlıklarının düzenlenmesiyle iyileşir.

Skolyoz

Skolyoz, omurganın yana doğru eğrilmesi ve aynı zamanda kendi ekseni etrafında dönmesidir. En sık görülen tipi, nedeni bilinmeyen ve ergenlik döneminde başlayan adölesan idiyopatik skolyozdur. Kızlarda daha sık ilerler. Doğumsal omurga anomalileri ve nöromüsküler hastalıklar da skolyoza neden olabilir.

Belirtiler

Omuzların veya kalçaların farklı yükseklikte olması
Kürek kemiklerinden birinin daha belirgin olması
Öne eğilince sırtın bir tarafında kabarıklık (kaburga hörgücü)
Belin iki yanındaki boşlukların farklı olması

Kifoz

Kifoz, sırtın normalden fazla öne doğru kamburlaşmasıdır. Ergenlikte görülen Scheuermann kifozu, omurların kama şeklinde gelişmesine bağlıdır ve dik durmaya çalışınca tam düzelmez. Sırt ağrısı eşlik edebilir.

Tanı

Muayenede çocuk önden, arkadan ve yandan değerlendirilir; öne eğilme testi yapılır. Tüm omurga röntgeninde eğriliğin derecesi (Cobb açısı) ölçülür ve iskelet olgunluğu değerlendirilir. Gerekli durumlarda MR istenir. Kalan büyüme miktarı, eğriliğin ilerleme riskini belirler.

Tedavi

İzlem: Hafif eğriliklerde düzenli aralıklarla muayene ve röntgen kontrolü yapılır.
Egzersiz ve fizik tedavi: Omurgaya özgü egzersiz programları kas dengesini ve duruşu destekler.
Korse: Büyümesi devam eden ve eğriliği orta derecede olan çocuklarda korse, eğriliğin ilerlemesini önlemeyi amaçlar. Korsenin etkisi, önerilen süre boyunca düzenli kullanılmasına bağlıdır.
Cerrahi: İleri derecede veya korseye rağmen ilerleyen eğriliklerde omurga vidalar ve çubuklarla düzeltilip sabitlenir.

Okulda ve evde duruş

Gün boyu saatlerce oturan çocuk ve gençlerde doğru oturma pozisyonu, ekranın göz hizasında olması, sırt çantasının iki askıyla ve vücut ağırlığının küçük bir kısmını geçmeyecek şekilde taşınması duruşu olumlu etkiler. Uzun süre oturmaya ara vermek, gün içinde hareket etmek ve düzenli spor yapmak sırt kaslarını güçlendirir. Yüzme, pilates ve gövde kaslarını çalıştıran sporlar duruş için özellikle faydalıdır.

Korse tedavisi nasıl yürür?

Korse, ölçü alınarak çocuğa özel hazırlanır ve eğriliğin tipine göre tasarlanır. Etkili olması için günün büyük bölümünde, önerilen saat kadar takılması gerekir. Korse kullanımı sırasında düzenli kontrollerle korsenin uyumu ve eğriliğin seyri değerlendirilir. Çocuk büyüdükçe korse yenilenebilir. Korse, büyüme tamamlanana kadar kullanılır. Korse döneminde spor yapmaya devam etmek ve korseye özgü egzersizleri uygulamak önerilir.

Skolyoz cerrahisi

İleri derecedeki eğriliklerde veya korseye rağmen ilerleyen skolyozda cerrahi tedavi uygulanır. Ameliyatta omurgaya vidalar yerleştirilir ve bunlar çubuklarla birleştirilerek eğrilik düzeltilir, omurlar birbirine kaynatılır (füzyon). Ameliyat sırasında sinirlerin fonksiyonu özel izleme yöntemleriyle takip edilir. Hastalar genellikle ameliyattan kısa süre sonra ayağa kalkar ve birkaç ay içinde okula ve günlük hayatlarına döner.

Ergenlik ve takip

Skolyozun ilerleme riski en çok hızlı büyüme döneminde yüksektir. Kızlarda ilk adet döneminden önceki ve sonraki birkaç yıl, erkeklerde ise ergenliğin ortası bu açıdan kritik dönemlerdir. Bu dönemde düzenli kontroller, eğriliğin ilerlemesinin zamanında fark edilmesini sağlar.

Sık sorulan sorular

Ağır çanta skolyoza neden olur mu?

Ağır çanta sırt ağrısına ve duruş bozukluğuna yol açabilir, ancak yapısal skolyozun nedeni değildir.

Skolyoz egzersizle düzelir mi?

Egzersiz duruşu ve kas dengesini destekler. Orta ve ileri derece yapısal eğriliklerde tek başına yeterli değildir; korse veya cerrahi gerekebilir.

Çocuğumu ne zaman kontrol ettirmeliyim?

Özellikle 10-14 yaş arasındaki büyüme döneminde, omuz veya kalça yüksekliklerinde fark, öne eğilince sırtta kabarıklık fark ederseniz değerlendirme önerilir.

Skolyozlu çocuk spor yapabilir mi?

Evet. Spor yapmak skolyozlu çocuklar için genellikle önerilir. Korse kullanan çocuklar da spor saatlerinde korsesini çıkararak aktivitelerine devam edebilir.

Skolyoz ağrı yapar mı?

Adölesan idiyopatik skolyoz çoğu zaman ağrısızdır. Belirgin ağrı varsa altta yatan başka bir neden açısından değerlendirme yapılır.

Skolyoz ameliyatından sonra spor yapılabilir mi?

İyileşme tamamlandıktan sonra pek çok genç, temaslı olmayan sporlara dönebilir. Hangi sporların uygun olduğu, ameliyatın kapsamına göre belirlenir.

Kifoz egzersizle düzelir mi?

Duruşa bağlı kamburluk egzersiz ve doğru duruş alışkanlıklarıyla düzelir. Scheuermann kifozunda egzersiz ağrıyı azaltır ve duruşu destekler; belirgin eğriliklerde korse gerekebilir.

Skolyoz kalıtsal mı?

Ailede skolyoz öyküsü olan çocuklarda risk daha yüksektir. Bu çocukların büyüme döneminde düzenli olarak kontrol edilmesi önerilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.