Kalça Avasküler Nekroz Tedavisi
Uyluk kemiğinin başına giden kan akımının azalmasıyla kemik dokusu zayıflar ve çökebilir. Erken tanı, kalça eklemini koruyan tedavilere imkân tanır.
Avasküler nekroz (osteonekroz), kemiğin bir bölümünün kanlanmasının bozulması sonucu kemik dokusunun ölmesidir. Kalçada en sık uyluk kemiğinin başını etkiler. Kanlanması bozulan kemik zamanla zayıflar, yük altında çöker ve eklem yüzeyi bozulur. Hastalık çoğu zaman 30-50 yaş arasındaki erişkinlerde görülür ve iki kalçayı birden etkileyebilir.
Avasküler nekroz neden olur?
- Uzun süreli veya yüksek doz kortizon kullanımı
- Aşırı alkol tüketimi
- Kalça kırıkları ve çıkıkları
- Orak hücre anemisi ve bazı kan hastalıkları
- Pıhtılaşma bozuklukları, bazı otoimmün hastalıklar ve dalgıç hastalığı
- Bazı hastalarda belirgin bir neden bulunamaz
Belirtiler
Erken dönemde hastalık belirti vermeyebilir. İlerledikçe kasıkta, kalçada veya uyluk ön yüzünde ağrı başlar. Ağrı önce yük vermekle, sonraları dinlenirken ve gece de ortaya çıkabilir. Kalça hareketlerinde, özellikle içe dönmede kısıtlılık ve topallama gelişebilir.
Tanı
Erken evrede röntgen normal görünebilir. MR, hastalığı en erken dönemde gösteren ve yaygınlığını belirleyen yöntemdir. Hastalığın evresi, yani kemik başında çökme olup olmadığı, tedavi seçimini doğrudan belirler. Risk etkeni olan hastalarda karşı kalçanın da değerlendirilmesi önerilir.
Tedavi seçenekleri
Erken evre: eklemi koruyan tedaviler
- Risk etkenlerinin azaltılması: Mümkünse kortizon dozunun düzenlenmesi, alkolün bırakılması.
- Kor dekompresyon: Uyluk kemiğinin başına ince bir kanal açılarak kemik içi basınç azaltılır ve yeni kan damarlarının oluşması teşvik edilir. Uygun hastalarda bu kanala kemik grefti veya kemik iliğinden elde edilen hücreler uygulanabilir.
- Yük azaltma ve fizik tedavi: Belirli bir süre koltuk değneğiyle yük azaltmak ve kalça çevresi kaslarını korumak.
İleri evre: kalça protezi
Kemik başı çökmüş ve eklem yüzeyi bozulmuşsa, ağrıyı gidermek ve hareketi geri kazandırmak için kalça protezi uygulanır. Protez, ileri evre avasküler nekrozda güvenilir ve yaygın kullanılan bir tedavidir.
Tedavi sonrası süreç
Kor dekompresyon sonrası birkaç hafta koltuk değneğiyle kısmi yük verilir ve düzenli MR kontrolleriyle kemiğin durumu izlenir. Protez sonrası iyileşme, kalça protezi sayfamızda anlatılan süreçle benzerdir.
Kimler risk altında?
Uzun süre kortizon kullanması gereken hastalar (örneğin romatizmal hastalıklar, organ nakli sonrası veya bazı akciğer hastalıkları nedeniyle), düzenli alkol tüketenler ve kalça kırığı geçirenler risk altındadır. Bu kişilerde kasık ağrısı başladığında erken değerlendirme yapılması, hastalığın eklemi koruyan tedavilerin mümkün olduğu dönemde yakalanmasını sağlar.
Sık sorulan sorular
Avasküler nekroz erken yakalanırsa ameliyatsız iyileşir mi?
Çok küçük ve belirti vermeyen bazı lezyonlar izlemle takip edilebilir. Ancak çoğu hastada hastalık ilerleme eğilimindedir; erken evrede uygulanan eklemi koruyan girişimler çökmeyi geciktirmeyi amaçlar.
İki kalçam da etkilenebilir mi?
Evet. Özellikle kortizon ve alkol kaynaklı durumlarda hastalık iki kalçada birden görülebilir. Bu nedenle diğer kalçanın da MR ile değerlendirilmesi önerilir.
Genç yaşta kalça protezi yapılır mı?
İleri evre nekrozda ağrı ve kısıtlılık ciddi ise genç hastalarda da kalça protezi uygulanabilir. Karar, eklemi koruyan seçeneklerin artık yeterli olmayacağı durumlarda verilir.
Kortizon tedavimi bırakmalı mıyım?
Kortizon tedavisi, onu başlatan hekimin bilgisi olmadan bırakılmamalıdır. Gerekirse ilgili uzmanla birlikte doz düzenlemesi planlanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.