Kalça Protezi

Kalça eklemi vücudun yükünü taşıyan en büyük eklemlerden biridir. Kıkırdak aşındığında kasık, uyluk ön yüzü ve bazen dize yayılan ağrı başlar; çorap giymek, arabaya binmek, ayakkabı bağlamak zorlaşır. Kalça protezi, ileri derecede hasar görmüş eklemin yerine yapay bir eklem yerleştirerek ağrıyı azaltmayı ve hareketi geri kazandırmayı amaçlar.

Kalça protezi nedir?

Kalça eklemi, uyluk kemiğinin top şeklindeki başı ile leğen kemiğindeki yuva (asetabulum) arasındaki bir bilyalı eklemdir. Total kalça protezinde hem yuva hem de uyluk kemiğinin başı yenilenir: leğen kemiğine bir kap, uyluk kemiğinin içine bir gövde ve bunun ucuna yeni bir baş yerleştirilir. Bazı kalça kırıklarında yalnızca uyluk tarafı değiştirilir; buna yarım (parsiyel) kalça protezi denir.

Protezler kemiğe çimentolu veya çimentosuz olarak tespit edilebilir. Seçim hastanın yaşına, kemik kalitesine ve eklemin durumuna göre yapılır.

Kalça protezi kimlere uygulanır?

• İleri evre kalça kireçlenmesi (koksartroz)
• Kalça kemiğinin kanlanmasının bozulduğu avasküler nekroz
• Doğumsal kalça çıkığına bağlı gelişen eklem bozulması
• Romatoid artrit ve benzeri iltihaplı eklem hastalıkları
• Yaşlılarda bazı uyluk kemiği boyun kırıkları
• Eski kırık veya enfeksiyonlara bağlı eklem hasarı

Protez kararı, ağrının günlük hayatı ne ölçüde kısıtladığına, ameliyatsız tedavilere verilen yanıta ve görüntüleme bulgularına birlikte bakılarak verilir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Ameliyat genellikle spinal anestezi ile yapılır ve çoğu zaman 1-2 saat sürer. Kalçaya yan veya arka taraftan, uygun hastalarda ön taraftan ulaşılır. Hasarlı eklem yüzeyleri çıkarılır, yuva ve uyluk kanalı protez parçalarına uygun şekilde hazırlanır. Parçalar yerleştirildikten sonra bacak uzunluğu, eklemin hareket açıklığı ve stabilitesi kontrol edilir.

İyileşme süreci

Hastaların çoğu ameliyatın aynı veya ertesi günü yürüteçle ayağa kalkar. Hastanede kalış süresi genellikle birkaç gündür.

• İlk haftalar: Yürüteç veya koltuk değneğiyle yürüme, çıkık riskini azaltmak için öğretilen pozisyonlara dikkat etme, günlük egzersizler
• 4-6. hafta: Destek azaltılır, günlük işlerin çoğuna dönülür
• 6-12. hafta: Araç kullanma, iş ve sosyal hayata dönüş (doktor onayıyla)
• 3. aydan sonra: Yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi aktiviteler düzenli hale gelir

İlk aylarda kalçanın aşırı bükülmesi ve bacak bacak üstüne atma gibi hareketlerden kaçınmak gerekebilir. Bu kısıtlamalar ameliyat tekniğine göre kişiye özel olarak anlatılır.

Olası riskler

Enfeksiyon, pıhtı, protezin yerinden çıkması (çıkık), bacak uzunluk farkı, sinir veya damar yaralanması ve uzun vadede gevşeme kalça protezinin olası riskleridir. Pıhtı önleyici ilaçlar, ameliyat sonrası erken hareket, öğretilen pozisyonlara uyum ve düzenli kontroller bu riskleri azaltır.

Sık sorulan sorular

Kalça protezi ameliyatından sonra ne zaman yürürüm?

Çoğu hasta ameliyatın aynı veya ertesi günü destekle yürümeye başlar. Desteksiz yürüme genellikle birkaç hafta içinde mümkün olur.

Kalça protezi ne kadar ömürlüdür?

Modern kalça protezleri çoğu hastada uzun yıllar sorunsuz çalışır. Ömrü; aktivite düzeyi, kilo ve kemik kalitesi gibi etkenlere bağlıdır. Düzenli kontroller olası sorunların erken fark edilmesini sağlar.

Ameliyattan sonra bacak boyum değişir mi?

Ameliyat sırasında bacak uzunluğu dikkatle ölçülür ve eşitlenmeye çalışılır. Bazı hastalarda küçük farklar kalabilir; bu durum çoğu zaman tabanlık ile kolayca dengelenir.

Kalça protezi sonrası hangi hareketlerden kaçınmalıyım?

İlk aylarda kalçayı çok fazla bükmek, bacak bacak üstüne atmak ve alçak koltuklara oturmak kısıtlanabilir. Hangi hareketlere dikkat etmeniz gerektiği ameliyat tekniğine göre size ayrıca anlatılır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.