Menisküs Yırtığı Tedavisi
Dizde amortisör görevi gören menisküs, dönme hareketleriyle veya yaşa bağlı yıpranmayla yırtılabilir. Tedavi yırtığın tipine, yerine ve yaşa göre planlanır.
Menisküsler, dizde uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında bulunan, hilal şeklinde iki kıkırdak yastıktır. Yükü eklem yüzeyine dengeli dağıtır, darbeleri emer ve dizin dengesine katkı sağlar. Menisküs yırtığı hem sporcularda hem de ilerleyen yaşlarda sık görülen bir diz sorunudur.
Menisküs neden yırtılır?
- Travmatik yırtıklar: Genellikle genç ve aktif kişilerde, ayak yere sabitken dizin ani dönmesiyle oluşur. Futbol, basketbol ve kayak gibi sporlarda sıktır. Ön çapraz bağ yaralanmasıyla birlikte görülebilir.
- Dejeneratif yırtıklar: Yaşla birlikte menisküs dokusu esnekliğini kaybeder. Çömelmek veya yerden kalkmak gibi basit hareketler bile yırtığa neden olabilir.
Belirtiler
- Dizin iç veya dış tarafında ağrı
- Şişlik ve dizde dolgunluk hissi
- Takılma, kilitlenme veya dizin tam açılamaması
- Merdiven inerken ve çömelirken artan ağrı
- Dizin boşalma hissi
Tanı
Muayenede eklem çizgisi boyunca hassasiyet ve özel menisküs testleri değerlendirilir. MR, yırtığın yerini, şeklini ve eşlik eden bağ veya kıkırdak hasarını göstermede en değerli yöntemdir. Röntgen, özellikle ileri yaşlarda kireçlenmenin eşlik edip etmediğini anlamak için çekilir.
Tedavi seçenekleri
Ameliyatsız tedavi
Kilitlenmeye yol açmayan pek çok yırtık, özellikle yaşa bağlı dejeneratif yırtıklar, ameliyatsız tedaviyle rahatlayabilir. Kısa süreli dinlenme, buz, ağrı kesiciler ve düzenli bir kuvvetlendirme programı uygulanır. Uygun hastalarda eklem içi enjeksiyonlar da seçenekler arasındadır.
Artroskopik menisküs dikişi (tamiri)
Menisküsün kanlanması iyi olan dış kenarındaki yırtıklar, özellikle genç hastalarda dikilerek onarılabilir. Menisküsü korumak, uzun vadede kıkırdağı ve eklemi korumak anlamına gelir. Bu nedenle uygun yırtıklarda öncelik onarımdır.
Kısmi menisektomi
Onarılamayacak yırtıklarda, yalnızca yırtık ve hareketli parça artroskopiyle alınır, sağlam menisküs dokusu korunur. Amaç kilitlenme ve takılmaya neden olan parçayı gidermektir.
Ameliyat sonrası süreç
Artroskopi genellikle günübirlik ya da bir gecelik yatışla yapılır. Kısmi menisektomi sonrası hastalar kısa sürede yük vererek yürür ve birkaç hafta içinde günlük işlerine döner. Menisküs dikişinden sonra ise onarımın iyileşmesi için bir süre koltuk değneği ve dizlik kullanılır; derin çömelme ve spor birkaç ay ertelenir.
Menisküsü korumak neden önemli?
Menisküs, diz ekleminde yükün önemli bir kısmını taşır. Menisküs dokusunun fazla alınması, kıkırdak üzerindeki basıncı artırarak ilerleyen yıllarda kireçlenme riskini yükseltebilir. Bu nedenle günümüzde tedavinin temel ilkesi, mümkün olduğunca fazla menisküs dokusunu korumaktır.
Sık sorulan sorular
Menisküs yırtığı kendiliğinden iyileşir mi?
Menisküsün dış kenarındaki bazı küçük yırtıklar kendiliğinden iyileşebilir. İç kısımlarda kanlanma az olduğu için iyileşme sınırlıdır; ancak şikâyetler çoğu zaman tedaviyle kontrol altına alınabilir.
Her menisküs yırtığı ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Kilitlenme yapmayan ve özellikle yaşa bağlı yırtıkların çoğu önce ameliyatsız tedavi edilir. Ameliyat kararı yırtığın tipine, şikâyetlere ve yaşa göre verilir.
Menisküs ameliyatından sonra ne zaman spora dönerim?
Kısmi menisektomiden sonra dönüş genellikle birkaç hafta sürer. Menisküs dikişinde ise onarımın korunması için süre birkaç aya uzar.
Menisküs yırtığıyla yürümeye devam edebilir miyim?
Pek çok hasta yürüyebilir. Ancak dizde kilitlenme, belirgin şişlik veya boşalma varsa zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalı ve değerlendirme yapılmalıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.