Ön Çapraz Bağ Ameliyatı

Ön çapraz bağ (ÖÇB), dizin içinde uyluk kemiğini kaval kemiğine bağlayan ve özellikle dönme ile ani yön değiştirme hareketlerinde dizi dengede tutan bağdır. Sporda en sık görülen ciddi diz yaralanmalarından biri ön çapraz bağ yırtığıdır.

Ön çapraz bağ nasıl yırtılır?

Yaralanma çoğunlukla temas olmadan, ani duruş, yön değiştirme veya sıçramadan sonra yanlış iniş sırasında olur. Futbol, basketbol, voleybol, hentbol ve kayak riskli sporlardandır. Yırtık sırasında çoğu hasta dizden bir “kopma sesi” duyduğunu anlatır. Kısa süre içinde diz şişer ve oyuna devam etmek zorlaşır.

Belirtiler

Yaralanmadan sonraki saatler içinde belirgin şişlik
Dizde güvensizlik ve boşalma hissi, özellikle dönme hareketlerinde
Yürürken dengesizlik, merdiven inerken zorlanma
Eşlik eden menisküs yırtığı varsa takılma ve kilitlenme

Tanı

Muayenede Lachman ve ön çekmece gibi testlerle kaval kemiğinin öne doğru fazla kayıp kaymadığı değerlendirilir. MR, bağ yırtığını ve sık eşlik eden menisküs, kıkırdak veya diğer bağ yaralanmalarını gösterir.

Tedavi seçenekleri

Ameliyatsız tedavi

Dönme hareketi gerektiren spor yapmayan, dizinde boşalma yaşamayan ve daha az aktif hastalarda, güçlendirme ağırlıklı bir fizik tedavi programı yeterli olabilir.

Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu

Aktif yaşayan, spora dönmek isteyen veya günlük hayatta dizi boşalan hastalarda bağın yeniden oluşturulması önerilir. Yırtık bağ genellikle dikilerek iyileşmediğinden, hastanın kendi tendonlarından (arka adale tendonları, diz kapağı tendonu veya uyluk ön yüzündeki tendon) alınan bir greftle yeni bir bağ yapılır. Ameliyat artroskopik yöntemle, küçük kesilerden yapılır. Greft, kemikte açılan tünellere yerleştirilip özel vidalar veya askı sistemleriyle sabitlenir. Aynı seansta menisküs yırtığı varsa o da tedavi edilir.

Uzun süre tedavisiz kalan ve sık boşalan dizlerde menisküs ve kıkırdak hasarı gelişme riski artar. Bu nedenle tedavi zamanlaması önemlidir.

Rehabilitasyon ve spora dönüş

Ameliyat sonrası rehabilitasyon, sonucun en az ameliyat kadar önemli bir parçasıdır.

İlk 2 hafta: Şişliği azaltma, dizi tam açma, destekle yürüme
2-6. hafta: Koltuk değneğinin bırakılması, normal yürüyüş, kas güçlendirme
3-4. ay: Koşuya kademeli başlama
6-9. ay: Kuvvet, denge ve fonksiyon testleri yeterliyse spora özel antrenmana ve ardından müsabakaya dönüş

Spora dönüş kararı yalnızca geçen süreye göre değil, kas gücü ve fonksiyonel testlerin sonucuna göre verilir.

Greft seçimi

Yeni bağın yapımında kullanılacak tendon, hastanın yaşı, sporu, diz kapağı çevresindeki şikâyetleri ve önceki ameliyatları dikkate alınarak seçilir. Her greftin güçlü ve zayıf yönleri vardır; seçim ameliyat öncesinde birlikte konuşulur.

Sık sorulan sorular

Ön çapraz bağ yırtığı ameliyatsız iyileşir mi?

Tam yırtık bağ çoğunlukla kendiliğinden kaynamaz. Ancak daha az aktif hastalarda kas güçlendirme programıyla diz dengesi büyük ölçüde sağlanabilir.

Ameliyattan sonra ne zaman yürürüm?

Hastalar genellikle ameliyatın ertesi günü destekle yürümeye başlar. Koltuk değnekleri çoğu zaman birkaç hafta içinde bırakılır.

Tekrar yırtılma riski var mı?

Yeni bağın yeniden yırtılma riski vardır ve özellikle erken spora dönüşte artar. Rehabilitasyonu tamamlamak ve testleri geçmeden müsabakaya dönmemek bu riski azaltır.

Ameliyattan önce fizik tedavi gerekir mi?

Evet. Şişliğin geçmesi, dizin tam açılması ve kasların güçlenmesi ameliyattan önce sağlanırsa ameliyat sonrası iyileşme daha kolay olur.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.