Total, Parsiyel ve Reverse Omuz Protezleri
Kireçlenme, büyük rotator manşet yırtıkları veya karmaşık kırıklarda omuz eklemi protezle yenilenebilir. Protez tipi, tendonların durumuna göre seçilir.
Omuz protezi, ağrılı ve hareketi kısıtlanmış omuz ekleminin yapay parçalarla yenilenmesidir. Diz ve kalça protezleri kadar sık yapılmasa da, doğru hastaya uygulandığında ağrıyı azaltmada ve günlük işlerin yeniden yapılabilmesinde etkili bir tedavidir.
Hangi durumlarda omuz protezi gerekir?
- İleri evre omuz kireçlenmesi (glenohumeral artroz)
- Onarılamayacak kadar büyük rotator manşet yırtıklarına bağlı eklem bozulması (rotator manşet artropatisi)
- Romatoid artrit ve iltihaplı eklem hastalıkları
- Kol kemiği başının avasküler nekrozu
- Özellikle ileri yaşta, parçalı ve tespit edilemeyecek kol kemiği başı kırıkları
- Önceki ameliyatlardan sonra gelişen eklem hasarı
Omuz protezi türleri
Total (anatomik) omuz protezi
Kol kemiğinin başı metal bir baş ile, omuz yuvası ise özel plastik bir parça ile değiştirilir. Eklemin doğal yapısı taklit edilir. Rotator manşet tendonlarının sağlam olması gerekir.
Parsiyel (yarım) omuz protezi
Yalnızca kol kemiğinin başı değiştirilir, yuva korunur. Yuvanın sağlam olduğu bazı kırıklarda ve nekrozda tercih edilebilir.
Ters (reverse) omuz protezi
Eklemin yapısı ters çevrilir: yuvaya top şeklinde bir parça, kol kemiğine ise yuva şeklinde bir parça yerleştirilir. Bu sayede rotator manşet çalışmasa bile deltoid kası kolu kaldırabilir. Büyük rotator manşet yırtıklarında, ileri yaştaki bazı kırıklarda ve revizyon ameliyatlarında sıkça kullanılır.
Tanı ve planlama
Muayenede hareket açıklığı ve tendonların gücü değerlendirilir. Röntgen ve bilgisayarlı tomografi, eklem yüzeylerini ve yuvanın kemik yapısını gösterir. MR, rotator manşetin durumunu anlamak için istenir. Protez tipi bu değerlendirmeler sonucunda seçilir.
Ameliyat ve iyileşme
Ameliyat genel anestezi ve sinir bloğu ile yapılır ve genellikle birkaç saat sürer. Hastanede kalış süresi çoğunlukla kısadır.
- İlk haftalar: Kol askısı, el-dirsek egzersizleri, fizyoterapist eşliğinde kontrollü omuz hareketleri
- 6. haftadan sonra: Aktif hareketlerin artırılması, günlük işlere kademeli dönüş
- 3. aydan sonra: Kas güçlendirme ve fonksiyonun gelişmesi
Protez sonrası ağır kaldırma ve darbeli sporlardan kaçınılması önerilir. Yüzme, yürüyüş, golf gibi aktiviteler çoğu hastada mümkündür.
Olası riskler
Enfeksiyon, protezin çıkması, sinir yaralanması, protez çevresi kırık ve uzun vadede gevşeme omuz protezinin olası riskleridir. Riskler ameliyat öncesinde kişisel durumunuza göre ayrıntılı olarak konuşulur.
Ameliyat sonrası evde yaşam
İlk haftalarda giyinme, yıkanma ve yemek hazırlama gibi işlerde yardım gerekebilir. Önden düğmeli giysiler, uzun saplı banyo süngerleri ve sık kullanılan eşyaların bel hizasında tutulması günlük işleri kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Ters omuz protezinden sonra kolumu kaldırabilir miyim?
Ters protez, rotator manşeti çalışmayan hastalarda kolun deltoid kasıyla kaldırılabilmesini sağlamak için tasarlanmıştır. Çoğu hastada omuz hizasının üstüne kaldırma mümkün olur.
Omuz protezi ne kadar dayanır?
Omuz protezlerinin büyük kısmı uzun yıllar sorunsuz çalışır. Aktivite düzeyi ve kemik kalitesi ömrü etkiler.
Ameliyattan sonra fizik tedavi şart mı?
Evet. Omuz protezinin başarısında düzenli fizik tedavi belirleyici rol oynar ve program protez tipine göre farklıdır.
Omuz protezinden sonra araba kullanabilir miyim?
Kol askısı bırakıldıktan ve omuz kontrolü yeterli olduktan sonra, doktor onayıyla araç kullanılabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.