Parmak Kırıkları Tedavisi
Parmak kırıkları küçük görünse de yanlış iyileştiğinde elde kalıcı fonksiyon kaybına yol açabilir. Doğru pozisyonda iyileşme ve erken hareket esastır.
El, günlük hayatta en çok kullandığımız organlardan biridir ve parmak kırıkları sık görülen yaralanmalardandır. Spor sırasında topun parmağa çarpması, düşmeler, kapıya sıkıştırma ve iş kazaları başlıca nedenlerdir. Parmak kırıkları küçük bir sorun gibi görünse de, yanlış kaynama veya eklem sertliği elin kavrama ve ince becerilerini kalıcı olarak etkileyebilir.
Belirtiler
- Parmakta ağrı, şişlik ve morarma
- Parmağın eğri veya kısa görünmesi
- Yumruk yaparken parmağın diğerlerinin üzerine binmesi (dönme bozukluğu)
- Parmağı bükememe veya düzeltememe
- Tırnak altında kan toplanması (tırnak yatağı yaralanması)
Tanı
Muayenede parmağın dizilimi, özellikle yumruk yaparken parmakların aynı noktayı gösterip göstermediği değerlendirilir. Farklı açılardan çekilen röntgenler kırığın yerini ve tipini gösterir. Tendon ve bağ yaralanmaları da kontrol edilir.
Tedavi
Ameliyatsız tedavi
Yer değiştirmemiş ve dengeli kırıkların çoğu atel veya alçıyla tedavi edilir. Bazı kırıklarda komşu parmakla birlikte bantlama (buddy taping) yeterlidir. Eklem sertliğini önlemek için koruma süresi mümkün olduğunca kısa tutulur.
Kapalı düzeltme
Yer değiştirmiş bazı kırıklar lokal anestezi altında dışarıdan düzeltilip atelle tutulabilir.
Cerrahi tedavi
Aşağıdaki durumlarda ameliyat gerekebilir:
- Parmakta dönme bozukluğu
- Eklem yüzeyini bozan kırıklar
- Dengesiz ve alçıyla tutulamayan kırıklar
- Açık kırıklar ve tendon yaralanmasının eşlik ettiği kırıklar
Kırık, küçük teller (K-teli), vidalar veya mini plaklarla sabitlenir. Sağlam tespit, erken harekete başlamayı mümkün kılar.
İyileşme ve el terapisi
Parmak kırıklarında kemik genellikle birkaç hafta içinde kaynar, ancak hareketin ve gücün tam olarak geri gelmesi daha uzun sürer. El terapisi ve düzenli egzersizler eklem sertliğini önlemede çok önemlidir. Şişliğin tamamen geçmesi aylar sürebilir.
Tırnak yatağı yaralanmaları
Parmak ucunun ezilmesi sonucu oluşan kırıklarda tırnak yatağı da yaralanabilir. Tırnak altında büyük bir kan birikimi veya tırnağın yerinden oynaması durumunda tırnak yatağının onarılması, tırnağın ileride düzgün uzaması açısından önemlidir.
Sporcularda parmak kırıkları
Top sporlarında parmak kırıkları sık görülür. Bazı kırıklarda uygun ateller veya bantlama ile spora erken dönülebilir; ancak eklem içi ve dengesiz kırıklarda sahaya dönmeden önce kemiğin yeterince kaynaması beklenmelidir. Erken dönüş, kırığın yer değiştirmesine yol açabilir.
Sık sorulan sorular
Parmak kırığı kendiliğinden kaynamaz mı?
Kaynayabilir, ancak yanlış pozisyonda kaynarsa parmak eğri kalabilir veya yumruk yaparken diğer parmakların üzerine binebilir. Bu nedenle değerlendirme önemlidir.
Ne kadar süre atel kullanırım?
Kırığın tipine göre genellikle birkaç hafta. Süre, sertliği önlemek için mümkün olduğunca kısa tutulur.
Parmağımda şişlik neden geçmiyor?
Parmak kırıklarında şişlik kemik kaynadıktan sonra da haftalarca, bazen aylarca sürebilir. Düzenli egzersiz ve el terapisi bu süreci hızlandırır.
Parmağım kırıktan sonra neden tam bükülmüyor?
Kırık ve çevresindeki şişlik, eklemin ve tendonların hareketini kısıtlayabilir. Düzenli egzersiz ve el terapisi ile hareket genellikle kademeli olarak artar.
Parmak kırığında yüzüğümü çıkarmalı mıyım?
Evet. Şişlik arttıkça yüzük parmağı sıkıştırabilir ve dolaşımı bozabilir. Yüzük, şişlik artmadan mümkün olan en kısa sürede çıkarılmalıdır.
Parmak kırığıyla araç kullanabilir miyim?
Atel veya alçı, direksiyonu güvenle tutmayı engelliyorsa araç kullanılmamalıdır. Hekiminizle birlikte durumunuzu değerlendirebilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.