Deformite ve Fonksiyon Kayıplarının Cerrahi Tedavisi

El ve kol, günlük yaşamın hemen her anında kullanılan, hassas hareketler gerektiren yapılardır. Geçirilmiş kırıklar, tendon ve sinir yaralanmaları, yanıklar, romatizmal hastalıklar veya doğumsal durumlar sonrasında şekil bozuklukları ve fonksiyon kayıpları gelişebilir. Bu sorunların cerrahi tedavisinin amacı, görünümden çok elin kavrama, tutma ve ince beceri gibi işlevlerini geri kazandırmaktır.

Hangi durumlar tedavi edilir?

Yanlış kaynamış kırıklar: El bileği, önkol veya parmak kırıklarının şekil bozukluğuyla kaynaması
Eklem kontraktürleri: Yaralanma veya uzun süre hareketsizlik sonrası parmak ve el bileğinde sertlik
Dupuytren hastalığı: Avuç içindeki bağ dokusunun kalınlaşmasıyla parmakların bükülü kalması
Tendon ve sinir yaralanmalarının geç sonuçları: Parmakları bükememe veya açamama
Sinir felçleri: Belirli kasların çalışmaması sonucu gelişen fonksiyon kayıpları
Romatoid artrite bağlı el deformiteleri
Doğumsal el farklılıkları

Değerlendirme

Muayenede her eklemin hareketi, kas gücü, his ve elin günlük kullanımı ayrıntılı olarak değerlendirilir. Röntgen, bilgisayarlı tomografi ve gerektiğinde EMG ile sorunun kaynağı belirlenir. Tedavi planı, hastanın günlük yaşam ve meslek ihtiyaçlarına göre kişiye özel yapılır.

Cerrahi yöntemler

Düzeltici osteotomi: Yanlış kaynamış kemik kesilerek doğru pozisyonda yeniden sabitlenir.
Kontraktür gevşetme: Sertleşmiş eklem kapsülü ve bağlar serbestleştirilir.
Dupuytren cerrahisi: Kalınlaşmış bağ dokusu çıkarılır veya gevşetilir.
Tendon transferi: Çalışmayan bir kasın görevini, sağlam bir kasın tendonu yeni bir noktaya aktarılarak üstlenir.
Tendon grefti ve rekonstrüksiyonu: Geç kalmış tendon kayıplarında yeni tendon yolu oluşturulur.
Eklem dondurma (artrodez) ve eklem protezleri: Ağrılı ve bozulmuş eklemlerde fonksiyonel bir pozisyon sağlanır.

İyileşme süreci

Bu ameliyatların sonucu büyük ölçüde ameliyat sonrası el terapisine bağlıdır. Atel ve özel egzersiz programları, kazanılan hareketin korunması ve yeni fonksiyonların öğrenilmesi için haftalar, bazen aylar boyunca sürdürülür.

Dupuytren hastalığı hakkında

Dupuytren hastalığında avuç içindeki bağ dokusu (palmar fasya) kalınlaşarak düğümler ve kordonlar oluşturur. Zamanla bu kordonlar parmakları avuç içine doğru çeker ve parmağın tam açılmasını engeller. Genellikle yüzük ve serçe parmağı etkilenir. Ailesel yatkınlık belirgindir. Elini masaya düz koyamayan veya günlük işlerde zorlanan hastalarda tedavi gündeme gelir. Kordonun cerrahi olarak çıkarılması veya uygun hastalarda iğne ile kesilmesi yöntemleri kullanılır. Hastalık ilerleyici olduğundan tedavi sonrası yeni düğümler gelişebilir.

Tendon transferleri nasıl çalışır?

Sinir yaralanmaları veya felçler sonrası bazı kaslar kalıcı olarak çalışmayabilir. Tendon transferinde, görevini başka bir kasın da yapabildiği sağlam bir kasın tendonu yeni bir noktaya aktarılarak kaybolan hareket geri kazandırılır. Örneğin bilek ve parmakları kaldıran kasların felci durumunda, önkolun ön tarafındaki kasların tendonları el sırtına aktarılabilir. Ameliyat sonrası hasta, bu kasları yeni görevleri için kullanmayı el terapisti eşliğinde öğrenir.

Yanlış kaynamış el bileği kırıkları

El bileği kırıklarının yanlış pozisyonda kaynaması, el bileğinde ağrı, hareket kısıtlılığı, önkolu döndürmede zorluk ve kavrama gücünde azalmaya yol açabilir. Düzeltici osteotomi ile kemik doğru eksene getirilir ve plak ile sabitlenir. Bu ameliyatlar bilgisayarlı tomografi ile ayrıntılı olarak planlanır.

Gerçekçi hedefler belirlemek

Bu tür ameliyatlarda amaç, hastanın günlük hayatta en çok ihtiyaç duyduğu işlevleri geri kazandırmaktır. Ameliyat öncesinde hasta ile birlikte hangi işlerin zorlaştığı, hangi hareketlerin öncelikli olduğu ve ameliyattan neler beklenebileceği ayrıntılı olarak konuşulur.

Sık sorulan sorular

Yıllar önce olan bir yaralanma yine de düzeltilebilir mi?

Pek çok durumda evet. Eski yaralanmalarda da uygun cerrahi yöntemlerle fonksiyon iyileştirilebilir, ancak beklentiler kişiye göre belirlenir.

Elim tamamen normal olur mu?

Amaç, elin günlük işlevlerini mümkün olduğunca geri kazandırmaktır. Sonuç, sorunun türüne ve süresine göre değişir.

Ameliyattan sonra ne kadar el terapisi gerekir?

Yapılan işleme göre değişir; tendon transferleri ve kontraktür gevşetmelerinde el terapisi genellikle birkaç ay sürer.

Dupuytren hastalığı tekrarlar mı?

Hastalık ilerleyici bir yapıya sahip olduğundan, tedavi edilen parmakta veya başka parmaklarda yeni kordonlar gelişebilir. Tekrarlama eğilimi kişiden kişiye değişir.

Tendon transferinden sonra el eskisi gibi olur mu?

Tendon transferi kaybolan hareketin önemli bir kısmını geri kazandırabilir, ancak el tamamen eskisi gibi olmayabilir. Beklentiler ameliyat öncesinde birlikte belirlenir.

Bu ameliyatlar hangi anestezi ile yapılır?

Çoğu el ve önkol ameliyatı, kolun uyuşturulduğu bölgesel anestezi ile yapılabilir. Kapsamlı ameliyatlarda genel anestezi tercih edilebilir.

Ameliyattan önce ne kadar beklemek gerekir?

Yaralanmalardan sonra dokuların iyileşmesi ve şişliğin tamamen geçmesi beklenir. Zamanlama, sorunun türüne göre belirlenir.

Sigara iyileşmeyi etkiler mi?

Evet. Sigara, kemik kaynamasını ve doku iyileşmesini geciktirir. Ameliyat öncesi ve sonrası sigaranın bırakılması önerilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.