İyi Huylu (Benign) Kemik ve Yumuşak Doku Tümörleri

“Tümör” kelimesi çoğu zaman endişe yaratsa da, kemik ve yumuşak dokularda görülen kitlelerin büyük çoğunluğu iyi huyludur (benign). İyi huylu tümörler vücudun başka yerlerine yayılmaz. Bir kısmı hiçbir şikâyete yol açmaz ve başka bir nedenle çekilen röntgende tesadüfen fark edilir. Bazıları ise ağrıya, kemikte zayıflığa veya çevre dokulara baskıya neden olabilir.

Sık görülen iyi huylu kemik tümörleri

Osteokondrom: Kemik yüzeyinden çıkan, kıkırdak başlıklı kemik çıkıntısı. Genellikle büyüme çağında fark edilir.
Enkondrom: Kemik içinde, özellikle el kemiklerinde görülen kıkırdak dokusu.
Basit (tek odaklı) kemik kisti ve anevrizmal kemik kisti: Kemik içinde sıvı dolu boşluklar; kemiği zayıflatıp kırığa neden olabilir.
Osteoid osteoma: Özellikle geceleri artan ve ağrı kesicilerle rahatlayan ağrıya yol açan küçük bir tümör.
Fibröz displazi ve non-ossifiye fibrom
Dev hücreli tümör: İyi huylu olmakla birlikte çevresel yayılım ve tekrarlama eğilimi olan bir tümör.

Sık görülen iyi huylu yumuşak doku tümörleri

Lipom: Yağ dokusundan oluşan yumuşak, hareketli kitleler
Ganglion kisti: Eklem veya tendon kılıfından kaynaklanan kist
Tendon kılıfının dev hücreli tümörü: Özellikle el ve parmaklarda
Schwannom ve nörofibrom: Sinir kılıfından kaynaklanan tümörler
Hemanjiyom: Damar kaynaklı kitleler

Belirtiler

Ele gelen şişlik veya kitle
Özellikle gece artan veya dinlenmekle geçmeyen ağrı
Eklem hareketlerinde kısıtlılık
Hafif bir travmayla oluşan kırık (patolojik kırık)
Sinire bası varsa uyuşma veya karıncalanma

Tanı

Muayenenin ardından röntgen, çoğu kemik tümörünün tipini tahmin etmede değerlidir. MR ve bilgisayarlı tomografi tümörün yaygınlığını ve çevre dokularla ilişkisini gösterir. Görüntüleme bulgularıyla kesin tanı konamayan durumlarda biyopsi yapılır. Biyopsinin, ileride yapılabilecek cerrahiyi zorlaştırmayacak şekilde planlanması önemlidir.

Tedavi

İzlem: Şikâyet yaratmayan ve görüntüleme özellikleri tipik olan pek çok tümör yalnızca belirli aralıklarla takip edilir.
Küretaj ve greftleme: Kemik içindeki tümör dokusu temizlenir, oluşan boşluk kemik grefti veya kemik çimentosu ile doldurulur. Gerekirse kemik plak ve vidalarla desteklenir.
Eksizyon: Kemik yüzeyindeki çıkıntılar ve yumuşak doku tümörleri cerrahi olarak çıkarılır.
Görüntüleme eşliğinde girişimler: Osteoid osteoma gibi bazı tümörler radyofrekans ablasyon ile tedavi edilebilir.

Tesadüfen bulunan kemik lezyonları

Başka bir nedenle çekilen röntgen veya MR’da kemikte bir lezyon görülmesi sık rastlanan bir durumdur ve çoğu zaman endişe yaratır. Bu lezyonların büyük çoğunluğu iyi huyludur ve hiçbir şikâyete yol açmaz. Lezyonun sınırlarının düzgün olması, kemik kabuğunun sağlam kalması ve çevre dokulara yayılım olmaması iyi huylu olduğunu düşündüren bulgulardır. Böyle durumlarda uzman değerlendirmesi, gereksiz kaygının ve gereksiz tetkiklerin önüne geçer. Gerekirse belirli aralıklarla kontrol görüntülemeleri planlanır.

Patolojik kırık riski

Kemik kistleri ve bazı iyi huylu tümörler kemiği içeriden inceltebilir. Özellikle uyluk kemiği gibi yük taşıyan kemiklerde bu incelme, günlük aktiviteler sırasında bile kırığa yol açabilir. Kırık riskinin değerlendirilmesinde lezyonun büyüklüğü, kemiğin ne kadarını kapladığı ve kemik kabuğunun kalınlığı dikkate alınır. Riski yüksek olan lezyonlarda kırık oluşmadan önce koruyucu cerrahi tedavi önerilebilir.

Osteokondrom ve çoklu tutulum

Osteokondromlar genellikle tektir, ancak bazı çocuklarda ailesel geçişli olarak birden fazla kemikte görülebilir (multipl herediter ekzostoz). Bu çocuklarda kemik çıkıntıları eklem hareketlerini kısıtlayabilir, bacak boyu farkına veya kemik şekil bozukluklarına yol açabilir. Büyüme dönemi boyunca düzenli takip önerilir. Erişkin dönemde büyümeye devam eden veya ağrı yapan osteokondromlar, nadir de olsa kötü huylu değişim açısından değerlendirilir.

Yumuşak doku kitlelerinde uyarı işaretleri

Yumuşak doku kitlelerinin çoğu iyi huylu olsa da, bazı özellikler ek değerlendirme gerektirir: 5 santimetreden büyük olması, kasın içinde veya altında derin yerleşimli olması, hızla büyümesi ve ağrılı olması. Bu özelliklerden birini taşıyan kitlelerde, cerrahi planlanmadan önce MR ile değerlendirme yapılması önerilir. Kitlenin görüntüleme yapılmadan basit bir işlemle çıkarılması, nadir durumlarda kötü huylu bir tümörün tedavisini zorlaştırabilir.

Ameliyat sonrası süreç

Küretaj ve greftleme yapılan hastalarda, kemiğin iyileşmesi için bir süre yük azaltılabilir veya koruyucu ortez kullanılabilir. Kontrol röntgenleriyle greftin kemikleşmesi ve tümörün tekrarlayıp tekrarlamadığı izlenir. Yumuşak doku tümörlerinin çıkarılmasından sonra iyileşme genellikle hızlıdır. Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir ve kesin tanı bu inceleme ile doğrulanır.

Sık sorulan sorular

İyi huylu tümör kötü huyluya dönüşür mü?

Çoğu iyi huylu tümörde bu risk çok düşüktür. Bazı tümör türlerinde nadir de olsa değişim olabileceğinden düzenli takip önerilir.

Her tümör ameliyat edilmeli mi?

Hayır. Şikâyet yaratmayan ve kırık riski taşımayan pek çok tümör yalnızca izlenir.

Kitlem hızla büyüyor, ne yapmalıyım?

Hızla büyüyen, derinde yerleşen, 5 santimetreden büyük veya ağrılı kitlelerin vakit kaybetmeden değerlendirilmesi gerekir.

Lipom ameliyat edilmeli mi?

Küçük ve şikâyet yaratmayan lipomlar yalnızca izlenebilir. Büyüyen, rahatsızlık veren, derinde yerleşen veya büyük lipomlar değerlendirilerek cerrahi olarak çıkarılabilir.

Kemik kisti çocuğumun büyümesini etkiler mi?

Büyüme plağına yakın yerleşimli bazı kistler nadiren büyümeyi etkileyebilir. Bu nedenle çocuklardaki kemik kistleri düzenli olarak takip edilir.

Tümör çıkarıldıktan sonra tekrarlar mı?

Bazı iyi huylu tümörler, özellikle dev hücreli tümör ve anevrizmal kemik kisti, tekrarlama eğilimindedir. Bu nedenle ameliyat sonrası düzenli kontroller önemlidir.

Tümör iyi huylu ise neden biyopsi yapılıyor?

Görüntüleme bulguları her zaman kesin tanıya izin vermez. Biyopsi, tümörün türünü kesin olarak belirleyerek doğru tedavinin planlanmasını sağlar.

Kemik çimentosu kalıcı mıdır?

Kemik çimentosu, uygun durumlarda uzun yıllar yerinde kalabilir ve kemiğe destek sağlar.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi belirlemek için muayene gerekir.